По најавениот двонеделен и условен прекин на огнот меѓу САД и Иран, повеќе европски земји и Канада изразија подготвеност да придонесат за безбедна пловидба низ Ормускиот Теснец, еден од клучните морски премини за глобалната трговија со нафта и гас. Францускиот претседател Емануел Макрон изјави дека околу 15 земји веќе работат на координација за повторно олеснување на поморскиот сообраќај низ теснецот.
Според досега објавените информации, иницијативата се претставува како одбранбена, а не офанзивна мисија. Макрон посочи дека станува збор за напори насочени кон безбедно движење на трговските бродови, во контекст на криза што сериозно ги погоди енергетските текови и меѓународната трговија. Ормускиот Теснец е особено чувствителна точка бидејќи низ него вообичаено минува околу една петтина од светската нафта и значителен дел од течниот природен гас.
Овој дипломатски и безбедносен ангажман доаѓа само ден по неуспешниот обид Советот за безбедност на Обединетите нации да усвои резолуција за координирана заштита на комерцијалниот бродски сообраќај низ теснецот. Предлогот, поднесен од Бахреин и поддржан од 11 членки на Советот, беше блокиран со вето од Русија и Кина, кои оценија дека текстот и натаму е насочен против Иран, иако претходно бил ублажен и од него биле отстранети одредби што би можеле да се толкуваат како овластување за употреба на сила.
Паралелно со дипломатските напори, неколку бродови во изминатите денови сепак успеаја да минат низ Ормускиот Теснец, меѓу нив и бродови поврзани со Оман, Франција и Јапонија. Тоа сугерира дека, и покрај сериозните ограничувања и политичките ризици, делумен сообраќај веќе постои, но под исклучително чувствителни и неизвесни услови.
Сепак, не постои целосен консензус во Европа околу евентуално пошироко воено или безбедносно присуство во регионот. Италија, на пример, веќе соопшти дека нема да испрати морнарица за патролирање во Ормускиот Теснец без јасен мандат од Обединетите нации. Тоа покажува дека и покрај подготвеноста за поддршка, многу држави сакаат да избегнат директно вовлекување во нова безбедносна ескалација.
Во поширок контекст, европските лидери го поздравија прекинот на огнот како чекор назад од работ на поширока регионална војна, но предупредија дека остануваат сериозни ризици, особено ако привременото примирје не се претвори во подолгорочен политички договор. Прашањето за Ормускиот Теснец, затоа, не е само поморско или енергетско, туку и тест за тоа дали меѓународната дипломатија воопшто може да обезбеди стабилност во момент кога регионот останува исклучително кревок.
