Мирисот на стара книга за многумина не е само мирис – туку чувство. Тој специфичен, топол и малку слаткаст мирис на хартија, прашина и време кој често предизвикува носталгија, смиреност и чувство на припадност. Но што всушност стои зад таа привлечност?
Мирисот на старите книги доаѓа од хемиското распаѓање на хартијата и мастилото со текот на времето. Хартијата содржи целулоза и лигнин – природни полимери кои постепено се разградуваат и ослободуваат органски соединенија во воздухот. Тие соединенија создаваат мирис кој често го опишуваме како „ванила“, „бадем“, „тревкаст“ или „дрвенест“.
Едно од соединенијата што се ослободува е ванилин – истата супстанција што го дава мирисот на ванилата. Токму затоа старите книги често имаат благ, сладок мирис.
Но причината зошто го сакаме не е само хемиска.
Мирисот и меморијата
Мирисот е директно поврзан со делот од мозокот задолжен за емоции и сеќавања – лимбичкиот систем. Затоа мирисите побрзо будат спомени отколку визуелни или звучни стимуланси.
За многумина, мирисот на стара книга е поврзан со детството, школските библиотеки, тишината во читална или чувство на сигурност. Мозокот ја врзува таа арома со позитивно искуство, па реакцијата станува емоционална, а не рационална.
Носталгија и „успорено време“
Старите книги симболизираат нешто трајно и физичко во време на дигитална брзина. Мирисот на хартија нè потсетува на допир, присуство и внимание – нешто што денес сè поретко го доживуваме.
Психолозите објаснуваат дека носталгијата често создава чувство на стабилност и припадност, а токму тоа го активира мирисот на стара книга.
Иако дигиталните формати стануваат доминантни, љубовта кон хартиените книги останува силна. Дел од таа љубов можеби не е само во содржината – туку и во мирисот што ја носи приказната.
