Продлабочувањето на конфликтот меѓу САД и Израел од една страна и Иран од друга испраќа необична порака од глобалните пазари: безбедноста повеќе не е доволна – инвеститорите бараат заштита на реалната вредност на парите. Според анализа на Bloomberg Adria, во повеќето геополитички и финансиски кризи капиталот традиционално се прелеваше во американските државни обврзници, што ги намалуваше приносите. Така беше во финансиската криза во 2008 година, за време на должничката криза во еврозоната и на почетокот на пандемијата во 2020 година.
Растот на цената на златото во време на криза не е невообичаен, но ретко се случува тоа да ги надмине обврзниците. Во историјата тоа се случило само неколкупати. Овој тренд сугерира дека пазарите актуелната геополитичка криза не ја гледаат како дефлаторен шок, туку како потенцијален извор на долгорочна инфлација. Токму тука златото има предност – неговата цена неодамна ја надмина границата од 5.300 долари за унца.
Клучниот фактор е енергијата. Кога поради војна поскапува нафтата, растат и цените на горивото, транспортот, храната и индустриското производство. Тоа веднаш буди страв дека инфлацијата повторно може да забрза. Во таква средина инвеститорите не се прашуваат само дали економијата ќе забави, туку и дали централните банки ќе можат да ги намалат каматните стапки. Ако цените продолжат да растат, просторот за монетарно олеснување се намалува – а тоа е проблем за државните обврзници со фиксен принос.
Кога инфлацијата расте, реалната вредност на фиксната камата се намалува бидејќи растот на цените „ја јаде“ заработката. Затоа, во инфлаторно окружување обврзниците не се доволна заштита, па дел од капиталот се префрла во злато – традиционално средство за заштита од инфлација.
Дополнителна неизвесност внесуваат и политичките пораки. Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека „операциите ќе траат додека не се постигнат целите“, што ја засили перцепцијата дека конфликтот е отворен и без јасна временска рамка. Во меѓувреме, амбасадата на САД во Ријад, Саудиска Арабија, стана нова цел на ирански напад, по што Трамп порача дека САД ќе возвратат и дека јавноста „наскоро ќе види на кој начин“. Нападот дополнително покажа колку брзо конфликтот меѓу американско-израелскиот блок и Иран се шири низ целиот регион.
Пазарите полесно се справуваат со шок кој е силен, но краткотраен – цените се приспособуваат и вниманието се враќа на економските показатели. Но кога нема јасен сценарио ниту временска рамка, инвеститорите купуваат злато не само поради моменталниот удар, туку и поради стравот дека неизвесноста може да трае подолго. Затоа во цената на златото се вградува и дополнителна премија за ризик.
Интересно е што златото расте и покрај намалените очекувања дека Федералните резерви на САД наскоро ќе ги намалат каматните стапки. Историски гледано, ниските камати му одговараат на златото, бидејќи металот не носи камата. Но денес геополитиката има поголемо влијание од монетарната политика. Пазарите проценуваат дека ФЕД можеби ќе ги задржи каматите на повисоко ниво подолго време, токму поради ризикот од нов бран инфлација предизвикан од поскапувањето на енергијата.
Цената на златото над 5.300 долари за унца покажува силна побарувачка и подготвеност на инвеститорите повторно да купуваат на тие нивоа. Ако продолжи приливот во фондовите што инвестираат во злато, можно е и ново поскапување. Сепак, пазарот останува чувствителен: брза деескалација на конфликтот би можела краткорочно да ја намали цената и да предизвика корекција.
Во исто време, блискоисточниот конфликт покажува дека американските државни обврзници повеќе не се автоматски „сигурно засолниште“. Нивната куповна логика има смисла само ако се верува дека инфлацијата нема повторно да се забрза и дека ФЕД ќе ги намали каматните стапки. Ако, пак, војната ги зголеми цените на енергијата и ја одржи инфлацијата висока, фиксниот принос на обврзниците губи дел од реалната вредност.
Поради тоа дел од инвеститорите бараат компромисно решение – американските TIPS обврзници поврзани со инфлацијата. Кај нив главницата се приспособува на растот на потрошувачките цени, па инвеститорите добиваат заштита од инфлација со сигурноста на американскиот државен долг.
Но златото има една предност што дури ни TIPS не можат целосно да ја понудат. Тоа не зависи од буџетот на ниту една држава и од одлуките на ниту една централна банка. Додека обврзниците се дел од финансиски систем, златото е универзално средство без издавач. Во период на растечки геополитички тензии, токму таа независност е клучната причина поради која инвеститорите се свртуваат кон металот, наместо кон хартиите од вредност.
Секако, постои и алтернативен сценарио. Брза деескалација на тензиите би можела да ја намали премијата за ризик и да ја спушти цената на златото, можеби и под 5.200 долари. Но дури и во таков случај, инфлаторната и монетарната неизвесност веројатно би го ограничиле просторот за поголем пад.
Затоа сегашниот раст на златото не треба да се гледа само како краткорочна реакција на кризата, туку како сигнал за нова фаза во начинот на кој глобалните пазари го проценуваат ризикот: кога кризата е дефлаторна, се купуваат обврзници; кога е инфлаторна – предноста е на страната на златото.
Извор: Euronews
