Во 2025 година просечната нето-плата во Македонија, според Државниот завод за статистика изнесува околу 45.961 денар, додека животни трошоци се над 80.000 денари. Прашањето е може ли вака да се живее или само да се преживува во државава?
Синдикалните пресметки укажуваат дека на едно четиричлено семејство му се потребни најмалку 65.077 денари месечно за основни трошоци, а со вклучена кирија и над 80.000 денари. Овој јаз меѓу приходите и реалните животни трошоци ја отвора суштинската дилема, дали растот на платите овозможува пристоен живот или граѓаните и натаму се сведени на преживување?
Платите растат само на хартија
Според податоците на ДЗС, од 2020 до 2025 година просечната плата пораснала од околу 38.319 на речиси 46.000 денари. Овој раст често се користи како аргумент за подобрување на животниот стандард, но економските показатели покажуваат поинаква слика. Реалната вредност на платите е значително намалена поради континуираниот раст на цените, особено по инфлаторниот удар во последните неколку години.
Податоците на TradingEconomics покажуваат дека инфлацијата во декември 2025 година изнесувала околу 4,1 отсто. Иако оваа стапка се смета за умерена, нејзиниот ефект врз секојдневниот живот е сериозен, бидејќи најмногу ги погодува основните трошоци како домување, храна, транспорт и услуги.
Храната „ја јаде“ половина од платата
Податоците на Државниот завод за статистика покажуваат дека во 2025 година домаќинствата во Македонија трошеле над 50 проценти од својот буџет само на храна и пијалаци. Овој показател е еден од најјасните индикатори за низок животен стандард, бидејќи во економски поразвиените земји уделот на храната во семејниот буџет е значително помал.
Фактот што половина од приходите се трошат на најосновните потреби значи дека за многу семејства остануваат ограничени средства за образование, здравствена заштита, култура и заштеда, што дополнително ја продлабочува социјалната несигурност.
Домување и режии – најголемиот товар за урбаните семејства
Трошоците за домување се меѓу најбрзо растечките ставки во семејниот буџет. Според податоците за трошоци на живот, просечните месечни трошоци за едно лице без кирија изнесуваат околу 339 американски долари, додека со кирија достигнуваат околу 741 долар. Во Скопје, овие трошоци се уште повисоки и надминуваат 849 долари месечно за едно лице.
Изнајмувањето стан, заедно со сметките за струја, вода и греење, често надминува 300 до 400 долари месечно, што за семејствата со просечни приходи претставува сериозен финансиски товар и ја ограничува можноста за подобар квалитет на живот.
Минималната плата и синдикалната реалност
Според Сојузот на синдикати на Македонија, синдикалната минимална потрошувачка кошничка за 2025 година изнесува околу 65.077 денари, а со вклучена кирија достигнува и до 80.919 денари. Овие бројки покажуваат дека минималната плата не може да ги покрие ни основните животни трошоци, што ја потврдува тезата дека голем дел од граѓаните живеат на работ на финансиска издржливост.
Синдикатите предупредуваат дека без значително зголемување на минималната плата и нејзино автоматско усогласување со инфлацијата, јазот меѓу приходите и трошоците ќе продолжи да се продлабочува.
Куповната моќ и европската споредба
Компаративните податоци покажуваат дека просечната плата во земјава изнесува околу 35 проценти од просечната плата во Европската Унија, додека цените се на ниво од околу 60 проценти од европскиот просек. Овој дисбаланс јасно укажува на ниска куповна моќ и ограничен пристап до животен стандард споредлив со европските земји.
Анализата на податоците од ДЗС, синдикатите и меѓународните извори покажува дека и покрај растот на платите, животниот стандард во Северна Македонија не се подобрува со иста динамика. Сè додека трошоците за храна, домување и режии растат побрзо од приходите, за голем дел од граѓаните економската реалност ќе остане борба за преживување, а не услови за достоинствен живот.
