Само еден од секои шест милиони луѓе има Rh 0 крвна група позната и како „златна крв“. Луѓето со овој тип не можат да добијат трансфузија од речиси никој друг, што ги прави изложени на ризик при несреќи или операција. Затоа тие се советуваат да ја замрзнуваат сопствената крв за долгорочно складирање.
И покрај реткоста, овој крвен тип има огромна медицинска вредност – Rh null крв може да биде компатибилна со сите Rh крвни типови, што ја прави уникатно корисна за истражување и потенцијални универзални трансфузии.
Како Rh крвните групи влијаат на имунитетот
Крвта се класифицира според присуството или отсуството на антигени на црвените крвни клетки. ABO и Rh системите предизвикуваат најголеми имунолошки реакции. Примањето на несоодветна крв може да предизвика формирање антитела и животно загрозувачки реакции.
Иако O негативната крв често се смета за универзална, постојат над 50 Rh антигени и 366 други антигени кои можат да предизвикаат реакции. Rh null крвта нема ниту еден од 50 Rh антигени, што ја прави исклучително „универзална“ за многу случаи.
Потеклото на Rh null крвта
Rh null крвта настанува поради генетски мутации во протеинот Rh-associated glycoprotein (RHAG), кој е клучен за формирање на Rh антигени. Мутациите ја менуваат структурата на протеинот и го блокираат изразувањето на останатите Rh антигени.
Во 2018 година, научници од Универзитетот во Бристол ја создадоа Rh null крвта во лабораторија со помош на Crispr-Cas9 генско уредување, елиминирајќи пет главни системи на антигени кои предизвикуваат најчести трансфузиски компликации.
Лабораториски крвни банки
Научниците ширум светот работат на создавање лабораториски Rh null крв. Во САД, Канада и Шпанија се користат стволни клетки и Crispr-Cas9 за производство на O Rh null клетки. Целта е да се создаде крв што е безбедна за повеќето пациенти, вклучувајќи ги и оние со ретки крвни типови како Bombay фенотип.
Сепак, производство на лабораториска крв на голема скала сè уште е предизвик поради тешкотии во созревање на црвените крвни клетки, кои природно се произведуваат во коскената срцевина.
Први клинички тестови
RESTORE е првото клиничко испитување каде се тестира безбедноста на здрави доброволци со црвени крвни клетки од лабораторија. Крвта не била генетски уредувана, но проектот траел повеќе од 10 години од истражувања до тестирање на луѓе.
„Донорството ќе остане поефикасно за сега, но за ретки крвни типови како Rh null, лабораторискиот пристап е возбудлива перспектива“, вели Аш Тое.
Блиска иднина за „златната крв“
Научниците се надеваат дека со продолжено истражување и внимателно одбирање на донори ќе се создадат лабораториски резерви на Rh null крв. Генетското уредување останува опција за иднината, но целта е да се најде одржлив начин без директно уредување на гените.
„Ако можеме да го направиме без генско уредување – одлично. Но уредувањето останува опција за да се обезбеди компатибилност за сите“, додава Тое.
