Wi-Fi одамна не служи само за интернет. Новите истражувања покажуваат дека сигналите од безжичните мрежи можат да се користат и за следење присуство, движење, па дури и препознавање луѓе, и тоа без тие воопшто да носат телефон или лаптоп со себе. Тоа отвора сериозно прашање: дали технологијата што секојдневно ја користиме дома и на работа тивко станува и алатка за надзор?
Причината за новата загриженост е што Wi-Fi сигналите се шират низ просторот, се одбиваат од ѕидови, мебел и човечки тела и на тој начин оставаат образец што може да се анализира со алгоритми. Истражувачите веќе покажаа дека таквите системи можат да служат за препознавање активност, движење и идентитет, што ја претвора секојдневната мрежа во потенцијален сензор за следење.
Што всушност може да „види“ Wi-Fi
Wi-Fi сигналите можат да откријат многу повеќе од тоа дали некој е поврзан на интернет. Истражувањата за Wi-Fi sensing покажуваат дека преку анализа на промените во сигналот може да се препознае дали некој е присутен, дали се движи, па дури и што прави во одреден простор. Во научната литература ова веќе се разгледува како поле за препознавање човечка активност и „device-free“ следење, односно следење без корисникот да носи уред.
Тука лежи и поголемиот проблем. Ако телото го менува начинот на кој се однесува сигналот, тогаш не мора да сте онлајн за да оставите „трага“ во мрежата. Најновите истражувања за оваа тема во последниве недели се повикуваат токму на истражувања што предупредуваат дека Wi-Fi може да се користи за следење и идентификација дури и кога човекот нема активен уред кај себе.
Каде е новата закана за приватноста
Најсилниот аларм доаѓа од истражувањата за препознавање идентитет преку Wi-Fi сигнал. Трудот WhoFi опишува систем за person re-identification што се потпира само на Wi-Fi CSI податоци, без камера и без визуелен материјал. Истражувачите од KIT, пак, јавно предупредија дека новата технологија може да го открие идентитетот на поединци дури и кога на себе немаат Wi-Fi уред, само преку пасивно снимање на радиосигнали во мрежата.
Тоа значи дека класичната претпоставка за приватност веќе не важи целосно. Досега многумина мислеа дека ризик има само кога сме логирани, кога споделуваме локација или кога апликација има премногу дозволи. Но ако самото присуство на телото во простор остава анализибилен образец во Wi-Fi сигналот, тогаш приватноста се поместува на многу подлабоко ниво. Ова е логичен заклучок од насоката на истражувањата, а не само медиумска драматизација.
Технологија што излегува од правилата
Темата станува важна токму сега затоа што Wi-Fi sensing се развива и за легитимни цели: паметни домови, следење движење на пациенти, безбедносни системи и автоматизација. Но истата технологија што може да помогне во нега или безбедност, може и да се злоупотреби за невидливо следење. Научните прегледи веќе зборуваат за широк опсег на задачи што Wi-Fi sensing ги овозможува, од препознавање на активност до локализација.
Токму затоа ова не е приказна за „лошиот Wi-Fi“, туку за технологија што брзо излегува пред правилата. Кога нешто е евтино, веќе присутно во речиси секој дом и истовремено може да собира чувствителни информации без камера и микрофон, тогаш прашањето веќе не е дали е интересно за истражувачите, туку колку е подготвено општеството да го регулира.
Следниот голем чекор нема да биде само технички, туку правен и етички. Истражувачите што предупредуваат на ризиците веќе повикуваат на заштитни мерки и појасни правила околу тоа како се собираат, чуваат и користат радиоподатоците од безжичните мрежи. Без таква рамка, Wi-Fi лесно може да стане технологија што ја земаме здраво за готово, а не сфаќаме колку многу открива за нас.
