Пештерата Бередине е класичен пример за карстен релјеф, во чија внатрешност има бројни сталактити и сталагмити, но и необично животно – прилагодено на живот во екстремни услови.
Сместена во срцето на западна Истра, околу 6 км североисточно од Пореч во Хрватска, се наоѓа пештерата Бередине. Нејзината силуета е совршена илустрација на карстниот релјеф: отвор широк околу 4 метри, кој води до простор поделен на 5 подземни сали, длабок околу 60 метри.
Температурата во јамата е стабилна во текот на целата година – околу 14 степени Целзиусови, а влажноста не паѓа под 90 проценти, што создава микроклима која со текот на времето ги исполирала внатрешните структури до надреални форми.
Формирана е во варовнички карпи за време на креда периодот, пред околу 100 милиони години. Со цел да се создаде сложена мрежа од вертикални канали, проширувања и подземни езера за време на долготрајниот процес на растворање на варовникот – типично за карстните региони.
Неговата внатрешност е исполнета со бројни сталактити и сталагмити, што ја прави вистинско ремек-дело на природата и геолошките процеси. Еден од најпознатите примери е „Танцувачката двојка“, столб што се врти спирално како две човечки тела споени во вечна прегратка.
Овој природен феномен е прогласен за геоморфолошки споменик на природата во 1986 година, а е уреден и отворен за посетители во 1995 година, како прво спелеотуристичко место во Истра. Интересно е што е посетен уште од античко време, кога античките луѓе оставале керамички садови во него за да собираат вода за време на сувите лета.
Човечка риба: дух од подземјето
Сепак, ова не е единствената интересна работа поврзана со Баредине, туку приказната за неговиот најпознат жител: човечката риба (Proteus anguinus). На прв поглед, изгледа како суштество од научно-фантастични филмови: нежно розова, долга до 30 сантиметри, со закржлавени очи, бели дробови и нозе, може да преживее неколку години без храна, а нејзиниот животен век е над 100 години. Совршено е прилагодена на живот во вечна темнина.
Живее исклучиво во далечината од северна Италија, Истра, брегот на Словенија, БиХ и Црна Гора и никаде на друго место на нашата планета. Со други зборови, таа е „динарски ендем“.
Човековата риба е единствениот водоземец во Европа што живее во пештери, претежно во групи, блиску една до друга. Преживува таму каде што малку други можат – во темнината го слуша, чувствува и го „мириса“ водниот свет околу себе преку исклучително развиена мрежа од нервни клетки.
Во јамата Баредине, таа живее во најдлабоките, највлажни делови од системот, на дното на мали езера и пукнатини каде што светлината никогаш не допира. Нејзиното присуство ја прави оваа јама еден вид подземен резерват, место каде што еволуцијата покажува колку далеку може да оди во својата исклучителност.
