Во музејот Het Romeins Museum во јужна Холандија се чува необичен артефакт кој со децении ги интригира археолозите – мала камена плоча со врежани линии, пронајдена на локалитетот на некогашниот римски град Coriovallum. Плочата, изработена од бел варовник увезен од северна Франција, најверојатно служела како подлога за друштвена игра, но нејзините правила останале непознати сè до неодамна.
Предметот датира од доцната римска ера и нема никакви пишани извори што ја објаснуваат неговата намена. Токму затоа истражувачите примениле анализа на абразија, метод со кој се утврдуваат траги од абење на површината. Откриено е дека само одредени линии се изразито излитени, што укажува на повторливо движење на мали тврди предмети, веројатно играчки фигури кои се движеле по точно утврдени траси.
Клучниот пробив бил направен со помош на системот за моделирање игри Ludii, кој овозможува симулација на различни сетови правила со помош на вештачка интелигенција. Тимот тестирал повеќе од сто можни варијанти, а алгоритмите одиграле илјадници партии и ги споредиле моделите на движење со трагите на абење на каменот. Само девет сетови правила се покажале како целосно усогласени со распределбата на абразијата.
Сите тие припаѓале на т.н. блокирачки игри, во кои целта е да се ограничи или целосно блокира движењето на противникот. Врз основа на овие резултати, истражувачите ја именувале играта Ludus Coriovalli, односно „играта од Coriovallum“, сметајќи дека станува збор за популарна забава меѓу римските жители на овој локалитет.
Откритието, објавено во научното списание Antiquity, претставува значаен чекор за археологијата. Наместо да се потпираат исклучиво на текстуални извори, научниците комбинирале микроскопска анализа и ВИ-симулации за да реконструираат изгубени правила на игра. Денес постои и електронска верзија на Ludus Coriovalli, што овозможува современите љубители на стратегија да ја искусат оваа древна римска забава.
