Додека вештачката интелигенција сè побрзо станува стандарден алат во јавните администрации ширум светот, европските држави сè уште се движат со голема доза претпазливост. Според новиот Public Sector AI Adoption Index 2026, објавен од Public First за Center for Data Innovation, Европа значително заостанува зад земјите како Сингапур, Саудиска Арабија и Индија во практичната примена на ВИ во јавниот сектор.
Истражувањето, спроведено меѓу 3.335 јавни службеници во десет земји, покажува дека иако 74 проценти од јавните службеници на глобално ниво користат вештачка интелигенција во својата работа, само 18 проценти сметаат дека нивните влади ја користат технологијата навистина ефикасно. Најлошо рангирана е Франција, каде речиси половина од јавните службеници никогаш не користеле ВИ на работното место, а 74 проценти веруваат дека таа не може да извршува ниту еден дел од нивната работа.
Овие резултати се особено впечатливи ако се земе предвид дека Франција инвестира значителни средства во ВИ-инфраструктура и развива етички рамки за нејзина употреба. Сепак, само 27 проценти од вработените пријавиле дека нивните институции инвестираат во конкретни ВИ-алатки, додека насоките од раководството често се нејасни. Како последица, голем дел од вработените што користат ВИ тоа го прават неформално, без знаење на институциите, феномен познат како „употреба во сенка“.
Слична претпазливост е забележана и во Германија и Обединетото Кралство, каде вештачката интелигенција најчесто е ограничена на пилот-проекти и специјализирани тимови. Велика Британија покажува одреден напредок, 37 проценти од јавните службеници добиле некаква форма на обука, но пристапот до алатки и поддршката остануваат нерамномерни меѓу институциите.
За разлика од Европа, земји како Сингапур, Саудиска Арабија и Индија се на врвот на индексот. Кај нив, ВИ е вградена во секојдневната работа на јавните институции, со јасна поддршка од раководствата, широка обука и пристап до одобрени алатки. Овој пристап им овозможува побрзо подобрување на јавните услуги и поефикасно донесување одлуки.
Авторите на студијата нагласуваат дека разликата не е во амбициите, туку во условите за реална примена. „Многу влади имаат големи стратегии за ВИ, но само некои создаваат средина во која технологијата навистина се користи“, изјави Рејчел Вулф. Според неа, ефективната употреба на вештачката интелигенција е клучна за подобри јавни услуги, посилни институции и поголема отпорност на системите во време на кризи.
