Едно единствено прашање поставено до ChatGPT, преку моделот GPT-4o, троши околу 0,43 вати електрична енергија. На дневно ниво, со околу 700 милиони интеракции, ова значи годишна потрошувачка на енергија еквивалентна на онаа на 35.000 американски домаќинства – количина доволна за потребите на околу 1,2 милиони луѓе.
Според анализата „Вештачката интелигенција и глобалната трка за енергија, вода и метали“, објавена во најновото издание на билтенот за макроекономска анализа и трендови (MAT), ваквата потрошувачка е поврзана и со значајни емисии на јаглерод диоксид, кои би можела да ги апсорбира шума со големина на Чикаго.
Огромна инфраструктура зад секое прашање
Секоја интеракција со ChatGPT се потпира на масивна физичка инфраструктура:
сервери што трошат електрична енергија, системи за ладење што користат вода, чипови произведени од ретки метали, бакарни кабли и силиконски плочки што ја поврзуваат глобалната мрежа на центри за податоци.
Авторката на анализата, Катарина Станчич, укажува на клучниот парадокс:
„Вештачката интелигенција е истовремено и најголем потрошувач и најголема надеж за енергетската транзиција.“
Дел од проблемот – но и дел од решението
Иако AI-системите трошат огромни количини енергија, тие истовремено нудат алатки за порационално и поефикасно користење на ресурсите.
Алгоритмите веќе денес помагаат во: прецизно предвидување на производство од ветерни и соларни извори, балансирање на електричните мрежи во реално време и автоматско пренасочување на вишокот енергија таму каде што е најпотребна.
Во индустријата, AI се користи за оптимизација на процесите на греење, ладење и транспорт, додека во градовите помага во управување со сообраќајот, уличното осветлување и јавните објекти – основа за т.н. „паметна енергетска инфраструктура“.
Креативни решенија и енергетски затворени системи
Некои земји веќе применуваат иновативни пристапи за намалување на еколошкиот отпечаток на центрите за податоци.
Во Хелсинки и Стокхолм, топлината од серверите се користи за централно греење на станбени згради, додека во Исланд, благодарение на климата и геотермалната енергија, центрите за податоци функционираат како дел од затворена, одржлива енергетска јамка.
Парадоксот на Џевонс и растечката побарувачка
Сепак, економистите предупредуваат на т.н. парадокс на Џевонс: колку технологијата станува поефикасна, толку повеќе се користи.
Како што новите чипови – како Blackwell на Nvidia или TPU процесорите на Google – овозможуваат повеќе пресметки со помала потрошувачка по операција, бројот на апликации, корисници и пазари експлодира.
Резултатот е контрадикторен: системите стануваат „попаметни“, но вкупната потрошувачка на енергија продолжува да расте.
Глобален предизвик
Според Меѓународната агенција за енергија (IEA), центрите за податоци веќе трошат околу 1,5% од светската електрична енергија – количина споредлива со потрошувачката на целото Обединето Кралство.
Иако засега само дел од таа енергија оди директно за вештачка интелигенција, овој удел расте експоненцијално и, до крајот на деценијата, побарувачката би можела да се удвои, главно поттикната од A
