Венецуела официјално го отвора својот нафтен сектор за приватни инвеститори, откако в.д. претседателката Делси Родригез потпиша закон со кој се овозможува приватизација на производството, продажбата и управувањето со нафтените ресурси на земјата.
Законот претходно беше усвоен од Националното собрание на Венецуела и претставува една од најдлабоките реформи на енергетскиот сектор во последните децении.
„Зборуваме за иднината. Зборуваме за земјата што ќе им ја оставиме на нашите деца“, изјави Родригез по усвојувањето на законот.
Според пратеникот Орландо Камачо, кој ја предводи парламентарната комисија за нафта, реформата „ќе ја промени економијата на земјата“.
Што предвидува новиот закон?
Со новата легислатива, приватните компании добиваат целосна контрола врз производството и продажбата на нафта, а државата се повлекува од монополот врз истражувањето и експлоатацијата. Дополнително, законот овозможува споровите да се решаваат преку независна меѓународна арбитража, наместо исклучиво преку венецуелските судови.
Даночните обврски се значително олеснети: се воведува единствен придонес од најмногу 15 проценти од бруто-приходот, додека ројалтијата се ограничува на максимум 30 проценти.
Ова претставува јасен отклон од моделот воспоставен од поранешниот претседател Уго Чавез, кој со години ја темелеше економијата врз строга државна контрола на нафтениот сектор.
„Ова практично го демонтира моделот на Чавез“, изјави нафтениот аналитичар Франсиско Моналди за агенцијата AFP, посочувајќи дека државата сепак задржува одредена дискреција при доделувањето договори.
Американски притисок и геополитика
Одлуката доаѓа помалку од еден месец по американската воена интервенција и приведувањето на тогашниот претседател Николас Мадуро. По тој настан, Вашингтон значително го засили притисокот врз Каракас за пристап до венецуелските нафтени резерви.
Администрацијата на Доналд Трамп наводно работи на амбициозен план вреден 100 милијарди долари за реконструкција на венецуелската нафтена индустрија, со намера долгорочно да управува со извозот на нафта.
Иако американската влада активно ги охрабрува нафтените компании од САД да инвестираат во Венецуела, интересот засега е ограничен поради правната несигурност и долгогодишните санкции.
Земја со најголеми резерви, но ослабена индустрија
Венецуела располага со најголемите докажани резерви на сурова нафта во светот, но некогашната енергетска сила беше сериозно погодена од години на недоинвестирање, корупција и лошо управување. Дополнителен удар беа и американските санкции воведени во 2019 година.
Иако производството бележи бавен раст, од околу 300.000 барели дневно во 2020 година на 1,2 милиони барели дневно во 2025, тоа е сè уште далеку под нивото од над 3 милиони барели дневно на почетокот на векот.
Олеснување на санкциите и нова фаза
Паралелно со усвојувањето на законот, американското Министерство за финансии започна со олеснување на санкциите врз венецуелската нафта. Издадена е општа лиценца што овозможува трансакции со венецуелската влада и државната нафтена компанија PDVSA, што претставува отстапување од претходната политика на поединечни исклучоци.
Останува неизвесно дали овие промени ќе бидат доволни за враќање на големите меѓународни инвеститори и дали новиот модел ќе донесе стабилизација или ќе отвори нови политички и економски тензии.
