Најголемата досега научна студија за врската меѓу исхраната и ракот покажува дека луѓето кои следат вегетаријанска исхрана имаат понизок ризик од неколку видови карцином. Истражувањето, објавено во списанието British Journal of Cancer, нуди подетална слика за тоа како различните модели на исхрана влијаат врз здравјето и ризикот од малигни заболувања.
Најголемата анализа за исхраната и ракот
Препораките да се јаде помалку месо и повеќе овошје и зеленчук со години се дел од јавноздравствените совети. Познато е и дека некои видови преработено месо се класифицирани како канцерогени. Меѓународната агенција за истражување на ракот (IARC) во рамки на Светската здравствена организација уште во 2015 година го вброи преработеното месо во групата канцерогени за луѓето, додека црвеното месо е означено како веројатно канцерогено.
Новата студија оди чекор понатаму и се обидува да даде подетална слика за тоа како различните начини на исхрана влијаат врз ризикот од рак. Наместо да се анализира само една група на луѓе, истражувачите ги споредиле ефектите од повеќе типови диети.
Истражување на 1,8 милиони луѓе
Во анализата се вклучени податоци од девет големи научни студии кои опфатиле повеќе од 1,8 милиони луѓе од Велика Британија, САД, Индија и Тајван. Учесниците биле следени просечно 16 години, што овозможило долгорочно следење на врската меѓу исхраната и здравјето.
Научниците анализирале 17 различни видови рак и ги споредиле резултатите кај пет групи испитаници: луѓе кои редовно јадат месо, оние што консумираат главно живина, пескетаријанци кои јадат риба но не и црвено месо, вегетаријанци кои не јадат месо но консумираат млечни производи и јајца, и вегани кои не користат никакви производи од животинско потекло.
Понизок ризик кај неколку видови рак
Резултатите покажуваат дека вегетаријанците во просек имаат понизок ризик од неколку значајни видови рак во споредба со луѓето кои јадат месо. Според анализата, ризикот од рак на панкреас е околу 21 проценти помал, ризикот од рак на простата е намален за околу 12 проценти, а ризикот од рак на дојка за околу девет проценти.
Истражувањето покажува и дека вегетаријанците имаат околу 28 проценти помал ризик од рак на бубрезите, како и дури 31 процент понизок ризик од мултипен миелом, форма на рак на крвта.
Научниците сметаат дека ваквите резултати може да се поврзани со фактот што вегетаријанската исхрана обично содржи поголеми количини овошје, зеленчук и растителни влакна, а во исто време не вклучува преработено месо, кое е поврзано со повисок ризик од некои карциноми.
Важноста на контролирање на други фактори
Истражувачите посебно внимавале да ги намалат влијанијата на други фактори кои можат да ги искриват резултатите. Познато е дека луѓето кои се хранат поздраво често имаат и други здрави навики, како непушење, помала консумација на алкохол или поголема физичка активност.
Затоа во анализата биле земени предвид повеќе варијабли, како возраст, пол, пушење, индекс на телесна маса, физичка активност и други фактори на ризик. Со помош на статистички методи истражувачите се обиделе да утврдат колкав дел од разликите навистина може да се поврзе со начинот на исхрана.
Не сите резултати се еднозначни
И покрај позитивните резултати, студијата покажува дека ниту една диета не обезбедува целосна заштита од сите видови рак. Кај вегетаријанците, на пример, е забележан повисок ризик од одреден тип рак на хранопроводот, кој најчесто се поврзува со хронични иритации на слузницата.
Кај веганите, пак, истражувањето покажало повисок ризик од рак на дебелото црево. Научниците претпоставуваат дека можни причини може да бидат недостиг на одредени нутриенти како витамин Б12 или калциум, кои најчесто се внесуваат преку животински производи.
Истражувачите исто така нагласуваат дека не постои единствен модел на вегетаријанска исхрана. Нејзиниот нутритивен состав може значително да се разликува во зависност од тоа кои намирници се консумираат и дали се користат додатоци во исхраната.
Потврда на претходни научни сознанија
Резултатите од ова истражување се вклопуваат со наодите од претходни научни студии. Долгорочни анализи меѓу заедници со сличен начин на живот, како што се познатите здравствени студии кај адвентистите во САД, исто така покажале дека вегетаријанската и веганската исхрана може да биде поврзана со понизок ризик од некои хронични болести и одредени видови рак.
Исто така, големата европска студија EPIC претходно утврди поврзаност меѓу поголемиот внес на овошје и зеленчук и пониската смртност од различни причини.
Зошто безмесната исхрана станува сè попопуларна
Интересот за безмесната исхрана расте не само поради здравствените причини, туку и поради етички и еколошки мотиви. Многу луѓе се одлучуваат за ваков начин на исхрана поради загриженост за благосостојбата на животните.
Според некои проценки, просечен жител на САД во текот на животот консумира околу 7000 животни, вклучувајќи илјадници риби, стотици кокошки и десетици свињи, овци и крави.
Покрај тоа, сточарството има значително влијание врз климатските промени, бидејќи произведува големи количини стакленички гасови како метан. Производството на месо бара и значително повеќе ресурси – за производство на еден килограм месо во просек се потребни околу седум килограми сточна храна, што значи поголема потрошувачка на земјиште и вода.
Што значат резултатите
Авторите на студијата нагласуваат дека нивните резултати покажуваат статистичка поврзаност меѓу одредени типови исхрана и ризикот од рак, но тоа не значи дека месото само по себе е директната причина за болеста.
Сепак, според дел од научниците, разликите најверојатно се поврзани токму со консумирањето месо и со различниот нутритивен состав на растителната и животинската исхрана.
Она што е сигурно е дека резултатите придонесуваат за подобро разбирање на врската меѓу исхраната и здравјето и отвораат простор за нови истражувања за тоа како одредени навики во исхраната можат да влијаат врз ризикот од хронични заболувања.
