Македонија и Албанија имаат рок до 1 февруари 2026 година да достават извештај до Центарот за светско наследство на УНЕСКО за преземените мерки за заштита на Охрид и Охридското Езеро. Извештајот е клучен за задржување на статусот на светско природно и културно наследство и за избегнување на впишување на регионот на Листата на светско наследство во опасност.
Регионот под сериозен притисок
Охридскиот регион, впишан на листата на УНЕСКО како единствена природно-културна целина, со години се соочува со сериозни закани – неконтролирана урбанизација, прекумерен туризам и недоволно ефикасен систем за третман на отпадни води. Реактивните мониторинг мисии на УНЕСКО оценија дека досегашните мерки не донеле суштинско подобрување, поради што регионот е оценет како „екстремно ранлив“.
Условно одложена одлука
На 47-та сесија на Комитетот за светско наследство во Париз во 2025 година, беше донесена одлука Охрид да не биде ставен на Листата во опасност, но под строг услов двете држави до 1 февруари 2026 година да достават исцрпен и кредибилен извештај за напредокот во спроведувањето на препораките.
Што очекува УНЕСКО?
Извештајот треба да покаже:
- конкретни заштитни мерки за природното и културното наследство;
- контрола на урбанистичкиот развој и крајбрежјето;
- правни и институционални промени;
- функционална координација меѓу институциите и меѓудржавна соработка со Албанија.
Овие елементи се пресудни за да се докаже дека постои реален напредок, а не само формално исполнување на обврските.
Ризикот од негативна одлука
Доколку извештајот не биде доставен навреме или биде оценет како недоволен, Комитетот на УНЕСКО може повторно да го отвори прашањето за ставање на Охридскиот регион на Листата на светско наследство во опасност, што би значело засилен меѓународен надзор и дополнителни рестрикции.
