Зголемениот број улични кучиња е реален безбедносен ризик, особено за деца, жени и постари лица. Во последниве години илјадници граѓани пријавиле каснувања, од кои стотици се деца, а нападите во скопските маала, паркови и околу контејнери станаа секојдневие.
Секој нападнат има своја приказна: паднат од велосипед, бркан по паркинг или завршил на хирургија по „средба“ со глутница. Во некои општини за само неколку месеци се бележат десетици напади, а глутници патролираат околу згради, училишта и маркети. Регистрирани се напади врз деца што играле пред влез, мајки со колички и жени кои се враќале дома, вклучително и случаи на напади кај трговски центри во сред бел ден. Ова не е „несреќа“, туку јасен показател дека системот за контрола на бездомните кучиња не функционира.
Институции со планови на хартија, глутници на терен
Законот вели: општините и Град Скопје мора да контролираат популација на бездомни кучиња, да обезбедат прифатилишта и програми за стерилизација, вакцинација и вдомување. Постои стационар „Лајка“, најавени се проширувања и нови милионски средства, Агенцијата за храна и ветеринарство ги контролира општините и признава дека пријавите за напади се бројни. Но на улица сликата е иста: глутници по булевари, предупредувања по групи и родители кои двапати размислуваат дали да пуштат дете само до продавница. Одговорноста се губи меѓу Град, општини, јавни претпријатија и инспекции, а казни за напуштање кучиња и ненавремено постапување речиси и да нема.
Затоа, додека чекаме институциите навистина да го преземат она што е нивна законска обврска, граѓаните се принудени сами да мислат на својата безбедност и да се информираат како да се однесуваат во ризични ситуации.
Како да не дојде до напад?
Најдобра „одбрана“ е да не дојде до контакт. Избегнувај глутници кај контејнери, маркети и паркови. А ако ги видиш од далеку, смени тротоар или улица. Не трчај и не вози брзо тротинет/велосипед покрај кучиња, особено рано наутро или навечер; брзото движење ги провоцира да те бркаат. Не фрлај камења, не дразни кученца и не се приближувај до храна. Најжестоки напади се кога чувствуваат дека им е загрозена територија, младенчиња или јадење.
Ако забележиш куче со подигната длака по грбот, вкочанети движења, ржење и покажани заби, тогаш забави, сврти делумно странично и постепено повлекувај се, наместо да му приоѓаш или да му свртиш грб.
Кога кучето веќе ти приоѓа…
Ако ти трча или агресивно лае, природниот рефлекс е да бегаш, но тоа го влошува ризикот. Застани или движи се многу бавно, без да мафташ со раце и без да викаш. Погледни малку во страна, не директно во очи, држи го телото странично и кажи кратко, цврсто: „Не!“, „Назад!“, „Оди си!“, со низок, стабилен глас. Целта е да делуваш како неинтересна, смирена фигура (ниту плен, ниту закана) за да се намали шансата за напад.
Полека повлекувај се наназад кон светло место, влез или група луѓе, без нагли движења и без да му го свртиш грбот.
Ако нападот почне…
Сè што носиш може да биде штит: ранец, торба, јакна, кеса, дури и велосипед. Стави го меѓу себе и кучето – подобро да гризе во предметот отколку во тебе и туркај го предметот кон неговата уста за да го држиш на дистанца.
Ако паднеш, наместо да се бориш да станеш под секоја цена, склупчи се: колена кон стомак, главата кон градите, рацете зад вратот, лактите ја покриваат главата и лицето. Така ги заштитуваш виталните делови, а евентуалните каснувања веројатно ќе бидат во помалку критични региони. Не удирај и не замавнувај, кај повеќе кучиња тоа ја зголемува агресијата.
Што да направиш по каснување?
Раната веднаш измиј ја со многу вода и сапун, неколку минути, без агресивно триење, и не ставај „домашни лекови“ како алкохол, тутун или брашно. Отиди во најблиската амбуланта или ургентен центар. Лекарот ќе процени антитетанус, антибиотик и вакцинација против беснило и ќе ти даде упатства што мора да ги следиш до крај.
Нападот пријави го во полиција и до надлежните служби. Општина/Град Скопје, Центар за управување со кризи, Агенција за храна и ветеринарство и побарај да ти се издаде потврда за пријавата. Чувај ја медицинската документација и фотографирај ги повредите. Во бројни случаи граѓани успеале да добијат обештетување од општини и јавни претпријатија, но без документи нападот „не постои“.
Не сме должни да живееме со страв!
Советите за самозаштита се нужни, но не смеат да станат алиби за институционална неактивност. Градот и општините имаат конкретни законски обврски и јавни пари за решавање на проблемот, а фактот дека глутници и понатаму го одредуваат нашиот пат до маркет или училиште значи дека некој не си ја работи работата. Додека вистински не профункционира системска, хумана контрола на популацијата и санкционирање на неодговорните сопственици, останува барем да ги знаеме основните правила и да не дозволиме ниту еден напад да остане непријавен и „заборавен“ во нечиј фејсбук-коментар.
