Глобалниот енергетски пазар влегува во една од најнеизвесните фази во последните години, додека конфликтот меѓу САД и Иран ја турка цената на нафтата кон нови рекорди и ги нарушува синџирите на снабдување.
Во фокусот е Ормуски теснец, клучна точка низ која поминува околу 20 милиони барели нафта дневно. Неговото делумно или целосно затворање веќе создава сериозен притисок врз пазарите и ги тера компаниите да подготвуваат „план Б“.
Три можни сценарија
Енергетските експерти и корпоративните лидери во моментов работат со три главни сценарија:
1. Брзо стабилизирање (до крајот на март)
Доколку дојде до дипломатски договор и повторно отворање на теснецот, цените би можеле да се стабилизираат, иако на повисоко ниво од претходно.
2. Продолжена криза (до средината на годината)
Во овој случај, цената на нафтата би се задржала над 100 долари по барел, со постепено зголемување на инфлацијата и економски притисок.
3. Најлошо сценарио – долготрајна блокада (до крајот на годината)
Ако кризата ескалира, можно е цената да достигне и до 175 долари по барел, што би предизвикало глобален економски шок и потенцијални недостиг на енергенси.
Бизнисот веќе реагира
Извршниот директор на United Airlines, Scott Kirby, веќе предупреди дека компаниите мора да се подготват за сценарио со екстремно високи цени на нафтата.
„Ова можеби не е сигурен исход, но е доволно реален за да влезе во деловното планирање“, порача тој.
Компаниите, кои веќе се навикнати на кризи од пандемијата и геополитичките тензии, сега се соочуваат со нов бран неизвесност. Падовите на берзите и нестабилноста дури и кај „сигурните“ инвестиции покажуваат дека пазарите се нервозни.
Последици далеку над енергетиката
Она што дополнително загрижува е што ефектите не се ограничени само на енергетскиот сектор. Намалена потрошувачка и пад на побарувачката веќе се чувствуваат и во технологијата и индустријата.
Експертите предупредуваат дека потенцијалниот недостиг од 10 до 12 милиони барели дневно е речиси невозможно да се надомести. Дополнително, инфраструктурата не може да ја замени количината што нормално минува низ Ормускиот теснец.
Времето е клучно
Следните две недели се сметаат за пресудни. Доколку не дојде до брзо решение, светот би можел да се соочи со нова енергетска криза – со директно влијание врз инфлацијата, индустријата и секојдневниот живот.
Иако постојат механизми како користење стратешки резерви, експертите се согласни: тие можат само да ја ублажат кризата, но не и да ја решат.
На крајот, сè се сведува на едно прашање – дали дипломатските напори ќе успеат навреме, или светската економија ќе влезе во нов турбулентен период со непредвидливи последици.
