Соединетите Американски Држави оваа недела го засилија притисокот врз Иран, поставувајќи рок од еден месец за постигнување договор и најавувајќи испраќање втор носач на авиони во Персискиот Залив.
Претседателот Доналд Трамп изјави дека верува оти Техеран сака договор, но предупреди дека „во спротивно ќе следуваат многу трауматични последици“.
„Ќе разговарам со нив онолку долго колку што тие сакаат. Но ако нема договор, ќе преминеме во втора фаза – а таа ќе биде многу тешка за Иран“, порача Трамп.
Нов круг преговори
Иран и САД одржаа индиректни преговори во Оман на 6 февруари и најавија нова рунда разговори следната недела во Женева, повторно со посредство на Оман.
Ова беа првите разговори по американско-израелските напади врз Иран во јуни минатата година. Тогаш, по 12-дневниот конфликт, САД изведоа операција позната како „Полноќен чекан“, насочена кон ирански нуклеарни постројки.
Трамп неделава повторно потсети на тие бомбардирања и изрази поддршка за можна промена на режимот во Иран, оценувајќи дека тоа „би можело да биде најдобрата работа што може да се случи“.
Израелски скептицизам
Израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху изјави дека се надева оти Трамп создава услови за договор со кој би се избегнала воена акција, но изрази скептицизам.
„Му посочив одредена доза на скептицизам во однос на квалитетот на каков било договор со Иран“, рече Нетанјаху по средбата во Белата куќа.
Тој нагласи дека евентуалниот договор мора да ги опфати не само нуклеарната програма, туку и балистичките ракети и поддршката на Иран за вооружени групи како Хезболах, Хамас и хутите во Јемен.
Од друга страна, Техеран инсистира разговорите да бидат ограничени на нуклеарната програма, барајќи укинување на санкциите и одбивајќи преговори за ракетниот арсенал.
Можен компромис?
Турскиот министер за надворешни работи Хакан Фидан во интервју за „Фајненшл тајмс“ изјави дека е можен компромис околу збогатувањето на ураниум.
„Позитивно е што Американците изгледа се подготвени да толерираат иранско збогатување во јасно дефинирани граници“, изјави Фидан.
Според дипломатски извор за Ројтерс, Иран одбил целосна забрана за збогатување ураниум на своја територија, но покажал подготвеност да разговара за нивото и чистотата на ураниумот.
Воен притисок и ризик од ескалација
Трамп потврди дека носачот на авиони USS „Gerald R. Ford“ наскоро ќе биде испратен на Блискиот Исток, каде ќе му се придружи на USS „Abraham Lincoln“ и други американски бродови.
Последен пат САД распоредија два носачи во регионот во јуни минатата година, кога беа извршени нападите врз иранските нуклеарни капацитети.
Според двајца американски функционери кои разговарале со Ројтерс, Пентагон се подготвува за можност од подолга, повеќенеделна операција доколку Белата куќа нареди напад.
Во таков случај, целите не би биле само нуклеарни постројки, туку и државни и безбедносни објекти на Иран.
Иран веќе предупреди дека, доколку биде нападнат, ќе возврати со удари врз американските бази во регионот. САД имаат воени бази во Катар, Бахреин, Кувајт, Саудиска Арабија, Јордан, Обединетите Арапски Емирати и Турција.
Ултиматум или вистински преговори?
Аналитичарот Рос Харисон од Институтот за Блискиот Исток оцени дека процесот повеќе личи на „американски ултиматум“ отколку на вистински преговори.
Според него, Израел го турка Вашингтон кон поагресивен пристап, додека Саудиска Арабија, Египет, Турција, Катар и ОАЕ се залагаат за дипломатско решение.
Во наредните 30 дена ќе стане јасно дали светот се движи кон нов договор за иранската нуклеарна програма – или кон нова опасна ескалација на Блискиот Исток.
