Администрацијата на американскиот претседател Доналд Трамп започна серија истраги против неколку важни економски партнери, со цел да пронајде нов правен основ за воведување казнени царини, откако Врховниот суд на САД претходно ја прогласи за незаконска неговата одлука за царини донесена поради „вонредна економска ситуација“.
Истрагите ќе ја опфатат Европската Унија, Швајцарија, Норвешка, Кина, Јапонија, Мексико, Тајван, Индија и други азиски земји, но не и Канада.
Американскиот трговски претставник Џејмисон Грир изјави дека истрагите се поврзани со дел од Трговскиот закон на САД од 1974 година. Според Вашингтон, постои сомнеж дека повеќе земји изградиле прекумерни производствени капацитети кои не се засноваат на реална домашна или глобална побарувачка и кои им нанесуваат штета на американските производители.
Според американските власти, ваквите практики ја нарушуваат фер конкуренцијата на глобалниот пазар.
САД и претходно го користеле истиот закон, на пример при воведувањето дополнителни царини кон Кина.
Покрај тоа, Вашингтон најави и посебна истрага за можната употреба на детски и принуден труд, која ќе опфати повеќе од 60 земји.
Во официјалните документи на САД се наведува дека проблематичните вишоци капацитети се појавуваат особено во индустрии како алуминиум, батерии, електроника, машини, полупроводници, бродоградба, соларни панели и челик – сектори во кои, според американските власти, трпи домашното производство.
Во рамки на истрагите, од мај ќе се одржат и јавни сослушувања, а ќе бидат консултирани и владите на засегнатите земји.
Овие истраги се сметаат за прв чекор на Трамп кон повторно воведување високи царини кон повеќе држави.
Врховниот суд на САД на 20 февруари ја поништи одлуката со која Трамп на почетокот на 2025 година воведе високи царини кон бројни земји, оценувајќи дека со повикување на закон за национална вонредна состојба ги пречекорил своите претседателски овластувања.
Истиот ден Трамп најави нови глобални царини од 10 проценти за увозот, а веќе следниот ден ги зголеми на 15 проценти преку извршна уредба со која го заобиколи Конгресот, иако тие засега не се применуваат во целост.
По одлуката на Врховниот суд, новата мерка ја заснова на член 122 од Трговскиот закон од 1974 година, кој му дозволува привремено да воведе царини на увоз до 150 дена без одлука од Конгресот.
Овој рок истекува на 24 јули, а за продолжување на мерката ќе му биде потребна согласност од Конгресот.
Доколку истрагите потврдат дека странските производствени капацитети ја нарушуваат конкуренцијата, администрацијата на Трамп би можела повторно да воведе високи царини кон голем број земји, што би можело дополнително да ги заостри трговските односи на глобално ниво.
