Војната со Иран почнува сè посилно да му се враќа како политички проблем на Доналд Трамп. Иако влезе во конфликтот со пораки за сила и контрола, развојот на настаните покажува многу покомплицирана слика: додека војната влегува во трета недела, растат цените на горивата, се продлабочуваат несогласувањата со сојузниците, а во САД сè погласно се отвораат прашања за стратегијата, цивилните жртви и реалната цена на ескалацијата. Американските цени на бензинот веќе се искачија на највисоко ниво од 2023 година, а разузнавачките проценки дека иранскиот режим не е пред колапс дополнително ја отвораат дилемата што точно постигнува оваа војна.
Сојузниците не сакаат да влезат подлабоко
Еден од најголемите проблеми за Трамп е тоа што не успева да обезбеди поширока и поцврста поддршка од сојузниците. Трамп јавно ги критикуваше земјите од НАТО затоа што не сакале да се приклучат на операциите поврзани со Иран, нарекувајќи го нивниот став „многу глупава грешка“. Тоа е јасен сигнал дека Вашингтон во моментов не добива автоматско усогласување ниту од традиционалните партнери.
Овој проблем е важен затоа што секоја подолга воена кампања станува политички потешка кога главниот товар останува на САД. Наместо слика на широка западна коалиција, се појавува впечаток на американски притисок врз сојузници кои не сакаат подлабоко да бидат вовлечени во конфликтот.
Домашната цена почнува да се чувствува
Вториот голем проблем е внатрешен. Војната веќе има директен ефект врз секојдневниот живот во САД преку цените на горивата. Просечната цена на бензинот во земјата скокна на 3,79 долари за галон, што е највисоко ниво од октомври 2023 година. Ова не е само економска бројка, туку политичка опасност за администрација што мора да објаснува зошто конфликтот во странство станува товар за домашните буџети.
Кога војната почнува да се чувствува на бензинските, во цените и во инфлациската нервоза, тогаш надворешната политика престанува да биде далечна тема и станува дел од секојдневното незадоволство. Токму тука притисокот врз Трамп може да расте побрзо отколку на дипломатски план.
Се отвораат и прашања за стратегијата
Проблемот не е само во сојузниците и економијата, туку и во самата логика на војната. Reuters објави дека американските разузнавачки проценки покажуваат дека иранската власт не е пред непосреден распад. Тоа значи дека клучната политичка дилема останува отворена: ако режимот не паѓа, ако сојузниците не влегуваат целосно, а економската цена расте, тогаш што е крајната цел и како треба да изгледа излезот?
Дополнителен удар за администрацијата беше и случајот со смртоносниот напад врз основно училиште во Иран, за кој прелиминарна американска истрага утврдила дека се темелел на застарени разузнавачки податоци. Тоа ја зголеми критиката кон војната и отвори прашања за одговорноста, за процесот на таргетирање и за цивилните жртви.
Кризата веќе носи и воена и политичка цена
Ова е важно затоа што политичкиот ризик за Трамп повеќе не доаѓа само од противниците, туку и од самата структура на кризата. Кога имаш војна без јасен крај, сојузници што се двоумат, цени што растат и сè повеќе критики за последиците на терен, тогаш секој нареден ден носи не само воена, туку и политичка цена.
Во тој контекст, проблемот за Трамп не е само дали може да изврши притисок врз Иран, туку и дали може да ја задржи контролата врз сопствениот наратив. Колку подолго трае конфликтот без јасен исход, толку потешко ќе биде да се продава како победничка приказна.
Во следните денови ќе биде клучно дали ќе се отвори простор за деескалација или Белата куќа ќе биде притисната да оди уште подалеку. Ако цените на енергенсите продолжат да растат, ако сојузниците останат резервирани, а критиките дома се засилат, иранската криза лесно може да прерасне во една од најтешките политички точки за Трамп оваа година.
