Идејата за американска контрола врз Гренланд, која со години се појавуваше како маргинална изјава, во вториот мандат на Доналд Трамп добива конкретни контури и сериозни геополитички последици. По најавите за трговски царини кон Данска и европските сојузници, прашањето за Гренланд прераснува во симбол на поширок судир меѓу САД и Европа околу суверенитетот, безбедноста и иднината на трансатлантските односи.
Трамп својата фиксација јавно ја оправдува со аргументи за „национална безбедност“, наведувајќи потенцијални закани од Русија и Кина во Арктичкиот регион. Но историчарите и аналитичарите предупредуваат дека зад безбедносната реторика стои и јасна територијална амбиција. Американскиот историчар Даниел Имервар оценува дека Трамп размислува како инвеститор во недвижности, при што симболиката на „најголемото парче земја досега“ е дел од неговата логика на моќ и престиж.
Во интервју за The New York Times, Трамп изјави дека Соединетите Држави „психолошки мора да го поседуваат Гренланд за да бидат успешни“, додавајќи дека би сакал договор „по лесен пат“, но дека постои и „тежок пат“ ако компромис не биде постигнат.
Оваа стратегија добива нова димензија со најавите дека Светскиот економски форум во Давос ќе стане централна сцена за притисок врз европските сојузници. Според дипломатски извори, тимот на Трамп подготвува неколку сценарија што би им биле претставени на европските лидери, вклучително и долгорочен, 99-годишен закуп на Гренланд со кој Америка би добила фактичка контрола врз ресурсите, како и можност за доделување американско државјанство на Гренланѓаните по моделот на Порторико, со економски и трговски привилегии. Истовремено, Трамп најави царини од 10 проценти за Данска и други европски земји, директно поврзувајќи ги трговските мерки со одбивањето да се „реши прашањето со Гренланд“.
Во Брисел, ваквиот пристап се доживува како форма на економска присила и индиректна анексија. Европската Унија разгледува можност за активирање на Инструментот против присила – механизам што никогаш досега не бил употребен и овозможува воведување масивни трговски контрамерки. Францускиот претседател Емануел Макрон јавно повика на подготвеност за одбрана на европскиот суверенитет, додека европските институции закажаа итни консултации. Сепак, дел од земјите членки инсистираат на дипломатски дијалог, стравувајќи дека ескалацијата може да прерасне во целосна трансатлантска трговска и безбедносна криза.
Она што до неодамна изгледаше како политичка ексцентричност, денес се претвора во сериозен тест за стабилноста на западниот сојуз. Со Давос како следна клучна точка на судир, прашањето за Гренланд веќе не е спор околу далечен арктички остров, туку показател за тоа колку далеку се подготвени да одат глобалните сили во редефинирањето на моќта, границите и правилата на меѓународниот поредок.
