Некои од најживописните реки и потоци на Алјаска во последниве години добиваат апокалиптична, светло портокалова боја.
Сепак, причината не е локалното загадување, како што би можело да се помисли, туку ‘рѓата што се ослободува со топењето на пермафростот, поради глобалното затоплување.
Оваа ‘рѓа протекува во водните патишта и претставува сериозна закана за дивиот свет, локалното население и комерцијалниот риболов, според годишниот извештај на Националната океанска и атмосферска администрација (NOAA) за арктичкиот регион.
Знак дека Арктикот се затоплува побрзо од остатокот од светот
Овој феномен е јасен показател дека Арктикот се затоплува неколку пати побрзо од остатокот од планетата, што ги преобликува северните предели, екосистемите и животот на луѓето таму. Научниците предупредуваат дека масовното топење на мразот дополнително ќе го покачи нивото на морето и ќе ги наруши временските обрасци низ целиот свет.
„Кога Арктикот се топи и се затоплува, тоа влијае на глобалната клима“, изјави за NPR Метју Друкенмилер, главен автор на извештајот и научник во Националниот центар за податоци за снег и мраз. Тој го опиша Арктикот како џиновски фрижидер за планетата, чие топење веќе предизвикува проблеми како што се масовни пожари и екстремна летна топлина далеку надвор од нејзините граници.
Како се јавува „рѓосана“ вода?
Жителите на Алјаска почнаа да забележуваат портокалови водотеци уште во 2018 година. „Слушнавме од луѓе кои живеат во регионот – пилоти кои често летаат над нив, луѓе во националните паркови“, рече Џош Кох, хидролошки истражувач од Геолошкиот завод на САД.
Процесот е едноставен и загрижувачки. Со зголемувањето на температурите, пермафростот – земја што нормално е трајно замрзната – се одмрзнува. Ова ослободува железо од почвата, кое оксидира кога е изложено на вода и воздух, создавајќи ‘рѓа што ги обоува реките и потоците во портокалова боја. Студиите покажаа дека ова загадување се проширило на стотици километри земја во Алјаска.
„Честопати не е портокалово сè додека не стигне до потокот, а потоа целото железо и другите метали можат да се таложат и да ја создадат оваа боја на железо“, додаде Кох.
Последици за дивиот свет и луѓето
Освен што ја менуваат бојата, „рѓосаните“ реки стануваат покисели, што може да биде фатално за рибите. На пример, популацијата на млади златни рипки Доли Варден драстично се намали, најверојатно поради вишокот железо во нивното живеалиште. Ова е исклучително лоша вест за целиот екосистем на Алјаска, бидејќи последиците се директно поврзани со луѓето.
„Синџирот на исхрана е поврзан со животот на луѓето што живеат на Арктикот“, заклучи Друкенмилер. Иако сè уште не е јасно дали жителите се директно загрозени од контаминираната вода, локалните научници внимателно ја следат ситуацијата.
