Дигиталната револуција во 2025 година не ја „изеде“ својата генерација, и покрај апокалиптичните најави, но вештачката интелигенција (ВИ) сепак влезе во нова фаза од зборови се премина на дела, јазичните модели станаа дел од масовната примена, со големи предизвици. Пробиви се забележани во развојот на квантните компјутери, производството на чипови и астрономијата, а водечки беа американските и кинеските научници и компании. Првата земја во светот, Австралија, забрани на децата користење на социјални мрежи.
Вештачката интелигенција премина од зборови на дела
Во 2025 година, ВИ покажа дека не е само „хајп“. Од фазата на сензационални најави и демонстрации на јазичните модели, таа премина во масовна и секојдневна примена станувајќи инфраструктура интегрирана во индустријата, канцелариската работа, уметноста, медицината, роботиката, пребарувањето на интернет, па дури и политиката и војната.
„Мајкрософтовата“ ВИ предвидува времето побрзо и прецизно од метеоролозите, во Помпеја помага во реставрација на древни фрески, а „Нетфликс“ првпат ја употреби генеративната ВИ во серија.
Софија, еден од најнапредните роботи во светот, беше гостинка во Белград; Адријано стана првиот службеник-робот во јавната администрација во Рим; „Амазон“ тестира хуманоидни роботи како доставувачи, а во Албанија виртуелна министерка „затрудни“.
Сепак, 2025 година донесе и отрезнување ВИ не ја замени човечката работа, туку ја менува природата на работата. Најмногу влијае на рутинските задачи, а во многу професии станува алатка за зголемување на продуктивноста, но бара нови вештини и прилагодување.
Ризици и предизвици на новата технологија
И покрај тоа што ВИ го промени работењето на програмерите и стана достапна и за оние без програмски знаења, се јавува фрустрација поради недоследности, „погрешни“ решенија и халуцинации. Постојат загрижености за кршење авторски права, а Холивуд побара заштита од американскиот претседател Доналд Трамп. Најнапредните модели ВИ покажаа загрижувачки однесувања лажеа, интригираа и дури закануваа за да ги остварат своите цели.
Оптимизмот на инвеститорите и медиумите беше намален од предупредувањата дека еуфоријата околу ВИ може да е преценета, со можност за „зима на вештачката интелигенција“ или финансиски крах.
Строга регулатива во ЕУ
Во 2025 година се забележа јасен заокрет кон контрола и одговорност. Државите, особено членките на ЕУ, воведоа строги правила. Фокусот се помести од „што ВИ може“ кон „што ВИ смее и треба да прави“.
Американската ВИ веќе не е единствена „игра во градот“
Развојот на ВИ во 2025 година имаше геополитички последици. Кина го направи својот скок и изненади американските истражувачи, со модели кои се натпреваруваа со американските четботови. Компанијата „Дипсик“ претстави јазичен модел со квалитет на најдобрите американски четботови, развиен со значително помали трошоци, а многу кинески четботови се open source, достапни за сите.
Пробив во производството на чипови
Кинески научници во Шенжен развија прототип на ЕУВ машина за производство на напредни чипови за ВИ, паметни телефони и воена технологија, со цел функционални чипови да произведат до 2030 година. Истовремено, нов чип со аналогна обработка на информации тврди дека може да ги надмине најмоќните ГПУ на Nvidia и AMD и до 1.000 пати.
Во Германија, Q.ANT разви фотонски чип кој користи светлосна енергија, е 50 пати побрз од силицијумските чипови и е наменет за големи дата центри, за одржливо високоперформансно компјутерство.
Квантното рачунарство исто така забележа големи скокови – физичари од Калифорнија создадоа систем со 6.100 кубити, најголем досега, а „Мајкрософт“ претстави квантен чип, Majorana 1, кој би можел да создаде процесор од милион кубити.
Вселенски достигнувања
Американската компанија „Спејс-Икс“ успешно лансираше и слета најмоќната ракета во историјата, „Старшип“, по три неуспешни обиди. И покрај оштетувања од топлина, летот траеше контролирано и беше успешен.
Социјални мерки за деца
Австралија забрани користење на социјални мрежи за лица под 16 години, со цел заштита од дигитална зависност и злоупотреби. Франција забрани социјални мрежи за лица под 15 години и употреба на телефони во средни училишта од 2026. Велика Британија размислува за „дигитален полициски час“.
