Светот е поблиску отколку што се мислеше до „точката без враќање“, по која неконтролираното глобално затоплување повеќе нема да може да се запре, предупредуваат научници во нова анализа објавена во списанието One Earth.
Континуираното зголемување на глобалните температури може да активира таканаречени климатски пресвртници (tipping points), што би довело до низа дополнителни домино-ефекти и повратни спреги. Таквиот развој би ја турнал планетата кон нов, екстремен режим на „стаклена градина“ – значително полош од пораст од 2 до 3 Целзиусови степени, кон кој светот веќе се движи.
„Економијата и општеството ќе престанат да функционираат“
Веќе со зголемување од 1,3 степени Целзиусови во последните години, екстремните временски појави одземаат животи и уништуваат извори на приходи ширум светот.
Научниците предупредуваат дека со пораст од 3 до 4 степени Целзиусови, „економијата и општеството ќе престанат да функционираат онака како што ги познаваме“. Во сценарио на „Земја-стаклена градина“, температурите би биле уште повисоки, а климатските услови драматично различни од стабилниот период во последните 11.000 години – време во кое се развила човечката цивилизација.
Климатските промени напредуваат побрзо од очекуваното
Според истражувачкиот тим, во кој се проф. Јохан Рокстром од Потсдамскиот институт за истражување на климатските влијанија и проф. Ханс Јоаким Шелнхубер од Меѓународниот институт за применета системска анализа, јавноста и носителите на одлуки не се доволно свесни за ризиците.
Д-р Кристофер Волф од организацијата Terrestrial Ecosystems Research Associates истакнува дека е тешко да се предвиди кога ќе се активираат климатските пресвртници, што ја прави претпазливоста неопходна.
– Можно е глобалните температури веќе да се највисоки во последните 125.000 години, а нивото на јаглерод диоксид највисоко во најмалку два милиони години. Климатските промени напредуваат побрзо отколку што многу научници предвидуваа – предупредува Волф.
16 потенцијални пресвртни точки
Анализата ги опфаќа најновите научни сознанија за климатските повратни спреги и 16 клучни елементи на Земјиниот систем, меѓу кои:
- Ледените плочи на Гренланд и Антарктикот
- Планинските глечери
- Арктичкиот морски мраз
- Субарктичките шуми и пермафростот
- Амазонската прашума
- Атлантската меридионална циркулација (AMOC), клучен систем на океански струи
Научниците наведуваат дека одредени промени можеби веќе започнале на Гренланд и во Западен Антарктик, додека пермафростот, глечерите и Амазонија се блиску до критична точка.
Професорот Вилијам Рипл од Државниот универзитет во Орегон, кој ја предводел анализата, предупредува дека слабеењето на AMOC може дополнително да го зголеми ризикот од колапс на Амазонската прашума, што би ослободило огромни количини јаглерод и би го засилило глобалното затоплување.
„Сегашните климатски обврски не се доволни“
Истражувачите заклучуваат дека иако точниот ризик останува неизвесен, јасно е дека сегашните глобални климатски обврски не се доволни за спречување на опасни и неконтролирани последици.
Уште во 2018 година научниците предупредија на можноста Земјата да премине во режим на „стаклена градина“, при што температурите би останале над 4 степени Целзиусови илјадници години, со драматично покачување на нивото на морињата и потопување на крајбрежните градови.
– Последиците за човечките општества би биле огромни, понекогаш нагли и несомнено разорни – предупредуваат научниците.
Извор: The Guardian
