Амиотрофичната латерална склероза (АЛС) е невродегенеративна болест што го зафаќа нервниот систем, односно нервните клетки во мозокот и ‘рбетниот мозок. Се проценува дека околу 400.000 луѓе ширум светот живеат со оваа состојба, додека приближно 100.000 лица годишно умираат како последица од болеста. Во Европа, според здружението АЛС Лига, со АЛС живеат околу 50.000 луѓе.
Појавата на болеста се проценува на две до шест лица на 100.000 жители, а нешто почесто се дијагностицира кај мажи отколку кај жени. Најчесто се открива кај луѓе на возраст меѓу 55 и 75 години, а животниот век по појавата на симптомите обично изнесува од две до пет години, иако постојат индивидуални разлики.
АЛС ги напаѓа моторните неврони – нервни клетки задолжени за контрола на доброволните движења. Со текот на времето, сигналите од мозокот не можат да стигнат до мускулите, што доведува до постепено слабеење и губење на движењето.
Симптоми
Симптомите можат да се разликуваат од личност до личност, зависно од тоа кои нервни клетки се засегнати. Најчесто прв знак е слабост во мускулите која постепено се шири и се влошува. Меѓу почестите симптоми се:
- потешкотии при одење или извршување секојдневни активности
- слабост во нозете, стапалата или зглобовите
- слабост во рацете
- нејасен говор
- проблеми со голтање
Болеста често започнува во екстремитетите – рацете или нозете – а подоцна се шири и на други делови од телото.
Видови на АЛС
Според делот од телото каде што прво се појавуваат симптомите, АЛС може да се класифицира како тип што започнува во нозете, рацете или во устата и грлото. Во однос на причините, постојат две главни форми. Спорадичниот АЛС, кој опфаќа околу 90% од случаите, се појавува без јасна причина. Фамилијарниот АЛС, присутен кај околу 10% од пациентите, е поврзан со наследни генетски промени.
Третмани и поддршка
Иако засега не постои лек што целосно ја излекува болеста, постојат терапии кои можат да го забават нејзиното напредување и да го подобрат квалитетот на животот. Третманите најчесто вклучуваат медикаментозна терапија, физикална рехабилитација, нутритивна поддршка и помош при дишење.
