Телефоните одамна престанаа да бидат обични уреди – тие станаа продолжение на раката. Во последно време, особено на социјалните мрежи, сè почесто се појавува терминот „smartphone pinky“, кој опишува мала вдлабнатина или линија на средниот член од малиот прст, токму таму каде што го потпираме долниот дел од телефонот додека скроламе.
Илјадници луѓе објавуваат фотографии од своите раце и тврдат дека токму телефонот им ја „извајал“ таа трага, како некаков дигитален калап. Ако погледнете во сопствената рака, можно е и вие да забележите мала поличка или линија што изгледа сомнително поврзана со начинот на кој го држите уредот.
Експертите, сепак, се далеку помалку драматични од она што е претставено на TikTok. Дел од ова што го гледаме е обична анатомија – малиот прст и онака има поинаква форма од останатите, со поизразени жлебови и природни вдлабнатини. Другиот дел е чиста механика: кожата и меките ткива под неа се однесуваат како гел и реагираат на притисок. Ако со часови ја потпирате тежината на исто место, таму ќе се појави отпечаток, слично како белата линија од часовникот на зглобот или трагите што ги оставаат очилата на носот. Кога ќе го смените држењето или ќе направите пауза, во повеќето случаи и „дупката“ постепено се намалува.
Клучното прашање што се провлекува зад сите овие фотографии е дали телефонот навистина ни ја деформира коската на малиот прст. Одговорот, барем засега, не оди во прилог на алармантните наслови. Не постојат сериозни медицински докази дека самото држење телефон е доволно за трајно да ја промени коскената структура.
Лекари специјализирани за рака и ортопедија нагласуваат дека „smartphone pinky“ не е официјална дијагноза и дека модерните смартфони, иако изгледаат гломазно, не се доволно тешки за преку секојдневна употреба да „извајаат“ коска. Она што реално се случува е адаптација на меките ткива, кои привремено ја менуваат формата и го „памтат“ притисокот како мала долина.
Тоа, сепак, не значи дека телефонот е целосно безопасен. Долготрајно држење на големи екрани во иста, нефизиолошка положба може да доведе до други, далеку почести проблеми: болка и вкочанетост во палецот и прстите, воспалени тетиви, трпнење во малиот и домалиот прст поради притисок на нервите, па дури и болки што се шират кон зглобот, подлактицата и вратот. Постојат и истражувања што ја поврзуваат интензивната употреба на смартфони со нарушена функција на прстите и појава на хронична болка, но фокусот таму е на мускулите, тетивите и нервите – не на спектакуларни деформации на коските. Добрата вест е дека во најголем дел од случаите овие состојби се реверзибилни: со навремена промена на навиките, болката и трнењето често се повлекуваат.
Како да го држиме телефонот без да го оптеретуваме малиот прст? Лекарите не бараат да се откажете од уредите, но советуваат малку повеќе свесност. Наместо целата тежина да ја носи еден мал член, добро е да ја менувате раката, да го ротирате зафатот и да ги користите и другите прсти. Корисни можат да бидат и различни додатоци (држачи, прстени или каишчиња) кои ја распоредуваат тежината на поголема површина и го растоваруваат малиот прст.
И, можеби најважно, не секоја скрол-сесија мора да биде маратон. Кратки паузи на секои дваесетина минути, мало истегнување на прстите, зглобовите и рамената, како и навиката телефонот да се потпре на маса, перниче или држач кога гледате видеа или пишувате подолги пораки, прават поголема разлика отколку што изгледа.
Ако „дупката“ на малиот прст ви изгледа како траен белег, проблемот најверојатно не е во анатомијата, туку во времето што го минуваме заглавени во екранот. Телефонот нема да ја стопи коската, но може тивко да ви го измори телото, додека вие мислите дека само „проверувате нешто набрзина“.
