На 28 ноември, Националното биро за борба против корупција на Украина (НАБУ) и Специјализираното обвинителство за борба против корупција (САП) спроведоа претреси кај раководителот на кабинетот на претседателот на Украина, Андриј Јермак. Претреси беа извршени во неговата канцеларија и стан како дел од истрагата „Мидас“, која се однесува на вмешаноста на најблиските соработници на Володимир Зеленски во корупција во енергетскиот сектор. Истиот ден, Јермак поднесе оставка, а Зеленски најави „оживување на кабинетот“ и најави разговори за кандидат што ќе го замени.
Јермак е шеф на кабинетот на Зеленски од 2020 година и оттогаш е клучна фигура во украинската политика. Медиумите го опишаа како „сив кардинал“ – лицето зад најважните одлуки, смени, кадровски промени, па дури и кривични постапки во Киев. Експертите проценуваат дека Јермак генерирал важни политички и преговарачки идеи, особено во врска со конфликтот во Донбас и пошироките меѓународни преговори.
Политичките аналитичари забележуваат дека никој не ги сака „сивите кардинали“, а во овој случај обвинувањата за корупција имале дополнително влијание, што негативно влијаело врз популарноста на претседателот Зеленски. Експертите веруваат дека Јермак, иако официјално е отстранет, веројатно ќе остане клучен неформален советник и дека промената на шефот на кабинетот нема да направи многу за да ја промени фактичката контрола врз државната администрација.
Претреси и обвинувања
Претходно, украинските медиуми објавија дека Јермак им обезбедил заштита на бизнисменот Тимур Миндич и на некои членови на владата и приватни компании вклучени во проневера на буџетски средства за заштита на енергетски објекти. Се претпоставува дека оваа криминална група проневерила најмалку 100 милиони долари. Кога НАБУ и САП се обидоа да го истражат случајот, Јермак наводно се обидел да влијае врз антикорупциските власти и да ги попречи нивните постапки. Петмина истражители на НАБУ завршија во притвор, двајца од нив беа обвинети дека работеле за Русија, а Јермак наводно се обидел да го осуди шефот на САП, Александар Клименко.
Поради оваа истрага, Јермак го доби прекарот „Али-Баба“. Украинската опозиција тврди дека тој, а не Миндич, бил мозокот на криминалната група. Операцијата „Мидас“ затоа беше наречена „Али-Баба и 40 бандити“ во медиумите – толку многу луѓе се вклучени во корупцискиот скандал. Самиот Јермак го обвинува опозицискиот олигарх Игор Коломојски, кој е во затвор околу три години, за клевета.
На денот на претресот во Јермак, поранешниот министер за одбрана и секретар на Советот за национална безбедност и одбрана на Украина (SNBO), Рустем Умеров, дојде во NABU на испрашување. Антикорупциските служби имаат снимки од неговите разговори со Миндиќ, но содржината сè уште не е откриена, а Умеров се смета за сведок. Медиумите сугерираат дека тој би можел да обезбеди докази против Јермак, иако тој тврди дека е невин.
Политички последици
Една недела пред претресот, NABU и САП се сретнаа со Зеленски и објавија дека имаат доволно докази за да ги обвинат Јермак и Умеров. Украинските медиуми тврдат дека Зеленски решил да ги задржи во преговорите со САД, за да изгледаат како заштитници на републиката и да избегнат кривични постапки.
Шефот на НАБУ, Семен Кривонос, изјави дека истрагата нема да запре поради „геополитика“ и дека ќе бидат поднесени нови обвиненија како дел од случајот „Мидас“, не само во врска со проневера во енергетиката. Претресите резултираа со запленување на стотици компјутери и телефони, со илјадници документи. Кривонос истакна дека целта е да се покаже на јавноста колку пари се украдени и како се искористени за луксузен имот, а средствата да се вратат во државниот буџет.
Странските медиуми предвидуваат понатамошен политички турбулентен период во Украина. NBC смета дека поставувањето на Јермак на чело на преговарачката делегација со САД е погрешно, бидејќи скандалот ја ослабува меѓународната позиција на Киев. „Телеграф“ дури и предвиде можни политички промени во земјата поради обвинувања против високи функционери.
Политичките аналитичари наведуваат дека од 2020 година, Јермак ја контролирал речиси целата украинска вертикала на владата, а до крајот на 2025 година немал контрола врз Главната разузнавачка управа (ГУР). Според експертите, Зеленски и Јермак работат како тим долго време, а замената на Јермак е повеќе симболична и не ја менува суштинската структура на владата. Сепак, скандалот дополнително ја ослабна довербата на јавноста и меѓународната позиција на Украина.
