Патувањето во Европската Унија од крајот на 2026 година влегува во нова фаза. ETIAS – Европскиот систем за информации и авторизација за патување станува задолжителен за милиони граѓани од земји кои досега патуваа без виза. Без оваа дозвола, влез во ЕУ повеќе нема да биде можен, а процесот вклучува и задолжителна такса.
Што претставува ETIAS и кого опфаќа
ETIAS е електронска дозвола за патување наменета за државјани на земји кои имаат безвизен режим со Европската Унија, меѓу кои е и Македонија. Системот важи за краток престој до 90 дена во период од 180 дена, во вкупно 30 европски држави од шенген-зоната.
Иако често се нарекува „виза“, ETIAS формално не е виза, туку предпатничка безбедносна проверка, слична на американскиот ESTA или канадскиот eTA систем.
Електронски поврзан со пасошот, но без гаранција за влез
ETIAS е дигитално поврзан со пасошот на патникот и важи три години или до истекот на пасошот, во зависност од тоа што ќе се случи порано. Со една дозвола се овозможуваат повеќекратни влезови.
Сепак, важно е да се нагласи дека ETIAS не гарантира автоматски влез во ЕУ. Конечната одлука секогаш ја носат граничните служби при пристигнување.
Кога почнува примената на ETIAS
ETIAS се очекува да стане оперативен кон крајот на 2026 година, неколку месеци по целосното воведување на системот EES (Entry/Exit System). Европската Унија најави дека точниот датум ќе биде објавен навреме.
Како функционира ETIAS системот
Секој патник кој доаѓа од земја со безвизен режим ќе мора пред патувањето да аплицира онлајн за ETIAS дозвола. Апликацијата се пополнува преку официјалната веб-страница или мобилна апликација одобрена од Европската комисија.
Процесот трае околу десет минути, а апликацијата автоматски се проверува во европските безбедносни и миграциски бази на податоци. Во најголем број случаи, одобрението пристигнува за кратко време.
Процес на пријавување чекор по чекор
При аплицирањето, потребно е да се внесат основни лични податоци, информации од пасошот, првата земја на влез во ЕУ, како и одговори на прашања поврзани со безбедноста, здравствената состојба и претходните патувања. Потребно е и средство за електронско плаќање на таксата.
Колку чини ETIAS и кој е ослободен од плаќање
Таксата за ETIAS изнесува 20 евра и се плаќа електронски. Од плаќање се ослободени лица под 18 години, лица над 70 години, како и членови на семејства на државјани на ЕУ или лица со право на слободно движење во Унијата.
ETIAS и EES не се ист систем
Иако често се споменуваат заедно, ETIAS и EES се два различни системи. EES се применува на самата граница и е насочен кон евиденција на влез и излез, додека ETIAS се добива пред патувањето и претставува дозвола за влез.
ETIAS нема да ги намали граничните гужви – таа улога ја има EES.
Можни проблеми и најчести грешки
Неточни податоци во апликацијата, погрешен број на пасош или необновена ETIAS дозвола по промена на пасошот се меѓу најчестите причини за одбивање. Во случај на одбивање, постои право на жалба, но тоа може сериозно да ги наруши патните планови.
