2025 беше година на контраст: од една страна, пораст на генеративната вештачка интелигенција (GenAI), а од друга, растечка фрустрација поради „AI slop“ – голем број нискоквалитетни содржини создадени од AI. Дури и речниците го забележаа терминот како „слоп“ или „AI slop“, означувајќи збркан и неквалитетен AI материјал.
И покрај критиките, технолошките компании продолжија со иновации, со модели како Google Gemini 3 и надградби на GPT-5 од OpenAI. Но, како што предупредуваат експертите, се достигна „пик на податоците“, па 2026 може да донесе нови типови AI модели.
Светски модели (World Models) стануваат тренд
Светските модели учат од видеа, симулации и просторни податоци за да создадат свои претстави за сцени и објекти. За разлика од големите јазични модели кои предвидуваат зборови, светските модели предвидуваат што ќе се случи во „следниот свет“ и како објектите се движат во времето.
Ова ги прави корисни за роботика, видео игри и симулации, бидејќи можат да разберат закони на природата и причинско-последични врски без потреба од програмска интервенција.
Компании како Google, Meta, а исто така и нови стартапи како World Labs на Fei-Fei Li, веќе ја следат оваа насока, а експертите веруваат дека светските модели ќе бидат во центарот на AI во 2026.
Европа ја гледа AI на „помала“ скала
За разлика од САД, каде доминираат големи јазични модели (LLM), во Европа се развиваат мали јазични модели. Тие се помали и поштедливи со енергија, но можат да генерираат текст, да преведуваат, да одговараат на прашања и да прават сумирани прикази.
Помалите модели се економски поодржливи и подобро одговараат на локални потреби, користејќи висококвалитетни индустриски и јавни податоци.
Моќни модели и ризици за корисниците
2025 ја покажа и темната страна на AI: случаи на зависност од чатботови и загриженост за млади корисници. 2026 може да донесе потентно посилни AI агенти, кои автоматски собираат податоци и преземаат автономни задачи, сè уште ограничени, но со потенцијал за автономно планирање и предлози.
Експерти предупредуваат: без соодветна регулатива, силниот AI може да предизвика социјални конфликти и економски тензии, а анти-AI sentiment во САД веќе расте.
Долгорочни трендови и регулатива
Во 2026 се очекува: повеќе расправи за регулација на AI, особено во САД и Европа, пеемин кон помали, поодржливи модели во Европа. Зголемена употреба на светски модели во индустријата, роботика и игри и фокус на безбедност, етика и социјални последици на AI.
Како што вели професорот Макс Тегмарк, 2026 ќе биде година на судири меѓу технолошките иновации и општествената контрола, при што луѓето ќе бараат безбедни и одговорни стандарди за AI.
