Меѓународна студија предупредува дека здравјето и репродукцијата во вселената веќе не се теоретски проблем, туку прашање кое итно бара решение. Со приближувањето на комерцијалните летови во вселената и продолженото време на астронаутите во орбита, прашањата за сексуалност и репродуктивно здравје надвор од Земјата стануваат критични, велат експертите.
Истражувањето, објавено во рецензираното списание Reproductive Biomedicine Online, ги поврзува експертите од репродуктивната медицина, аеронаутичката наука и биоетиката, предупредувајќи дека забрзаниот раст на човечките активности во вселената го надминува развојот на политики кои го штитат репродуктивното здравје.
Според клиничкиот ембриолог Џајлс Палмер, пред повеќе од 50 години првото слетување на Месечината и првото потврдено вантелесно оплодување ги променија границите на биолошкото и физичкото можно. Денес, овие две револуции се спојуваат: вселената станува работно место и дестинација, додека асистираните репродуктивни технологии се високо развиени и широко достапни.
Компликации при репродукција во вселената
Иако асистираните репродуктивни технологии (IVF, ICSI) напредуваат, сè уште нема унифицирани стандарди за управување со ризиците за репродукција во услови на микрогравитација и космичко зрачење. Ризиците вклучуваат непланирана бременост за време на мисии, ефектите од зрачење на плодноста, и етичките прашања поврзани со истражувања на репродукцијата во вселената.
Истражувањата покажуваат дека микрогравитацијата, космичкото зрачење, нарушувањата на циркадниот ритам, промените во притисокот и екстремните температури го нарушуваат нормалниот репродуктивен процес кај мажи и жени. Дури и краткотрајното изложување на зрачење може да предизвика нарушување на менструалниот циклус и зголемен ризик од рак, а долгогодишните ефекти кај астронаутите се сè уште непознати.
Идни перспективи за IVF во вселената
Никој досега не се родил во вселената и бременоста останува строго забранета за патници надвор од Земјата. Меѓутоа, автоматизираните технологии за оплодување и криопрезервација би можеле да овозможат истражување и практика на репродукцијата во вселената.
Експертите истакнуваат дека етичките прашања за репродукцијата во вселената не можат повеќе да се одложуваат. „Со проширувањето на човечкото присуство во вселената, здравјето и репродукцијата не можат да останат слепа точка во политиката“, вели д-р Фати Кароуија од НАСА.
Меѓународната соработка е итно потребна за пополнување на критичните знаењa и поставување етички насоки кои ќе ги заштитат астронаутите и, на долг рок, човештвото во неговото трајно присуство надвор од Земјата.
