Американското Министерство за финансии издаде лиценца со која на сите земји им дозволува купување руска нафта натоварена на танкери заклучно со 12 март – мерката важи до 11 април. Цените на нафтата во Азија утрово малку паднаа по објавата, но Брент сè уште се движи околу 100 долари за барел.
Прво за Индија, подоцна и глобална дозвола
На 5 март, САД издадоа прва, потесна лиценца – само за Индија, најголем купувач на руска нафта. Осум дена подоцна, Министерството за финансии го прошири ослободувањето на сите земји без исклучок. Секретарот Скот Бесент го бранеше чекорот со аргументот дека мерката е „тесно насочена” и „краткорочна” и дека нема да донесе значителна финансиска корист на руската влада.
Лиценцата, објавена од Канцеларијата за контрола на странски средства (OFAC) при американскиот Трезор, покрива руска сурова нафта и нафтени деривати натоварени на бродови заклучно со 12 март 2026. Продажбата е дозволена до полноќ по источно американско време на 11 април.
Колку нафта е во прашање
Според следење на бродски движења на Bloomberg, лиценцата ослободува нафта на околу 30 танкери во азиски води – вкупно најмалку 19 милиони барели сурова нафта и 310.000 тони нафтени деривати, претежно нафта и дизел. Рускиот претседателски пратеник Кирил Дмитриев тврди дека бројката е 100 милиони барели, еднакво на речиси ден светско производство.
Затворен теснец, отворени санкции
Одлуката доаѓа по скоро две недели американско-израелски напади врз Иран, кои го затворија Ормускиот теснец – патека низ која поминува 20 отсто од светскиот транспорт на нафта. Брент скокна над 100 долари за барел на 12 март, откако новиот ирански врховен лидер Моџтаба Хамнеи закани дека ќе го запали регионалниот енергетски сектор.
Меѓународната агенција за енергија претходно координираше ослободување на 400 милиони барели од стратешките резерви на земјите членки. Ниту тоа не успеа трајно да ги смири цените.
Поделени реакции
Демократскиот сенатор Џин Шахин директно ја критикуваше одлуката: додека Путин и помага на Иран да таргетира Американци на Блискиот Исток, Вашингтон всушност го полни рускиот воен буџет, предупреди таа.
Европската комисија оди во спротивна насока – претседателката Урсула фон дер Лајен, по разговор со лидерите на Г7, изјави дека сега не е моментот за попуштање на санкциите против Русија.
На 9 март, Трамп разговарал телефонски со Путин. Потоа, рускиот пратеник Дмитриев се сретнал во Флорида со американскиот специјален пратеник Стив Виткоф и зетот на Трамп Џаред Кушнер, за да разговараат за енергетската криза.
Пазарите реагираат умерено
По објавата, цените малку ослабнаа во Азија – Брент се спушти на 99,75 долари за барел, а американскиот WTI на 94,85 долари. Аналитичарите предупредуваат дека мерката е симптоматична, не структурна – количеството нафта ослободено со лиценцата претставува еднократен пулс во пазар каде нарушувањата се системски.
