Италијанците денес гласаат на референдум за спорна судска реформа што ја турка владата на Џорџа Мелони, во гласање што може директно да влијае врз политичката рамнотежа во земјата пред парламентарните избори следната година. На маса се уставни измени со кои би се разделиле кариерните патеки на судиите и обвинителите, како и поделба на самоуправното тело на судството на две одделни структури.
Референдумот доаѓа по жестока кампања меѓу владиниот блок, кој повикува на поддршка, и централно-левата опозиција, која предупредува дека реформата може да ја ослабне независноста на судството и да отвори простор за политичко влијание. Резултатот се гледа и како тест за силата на Мелони во момент кога нејзината коалиција се соочува со притисок од војната со Иран и забавената економија.
Што точно се гласа на референдумот
Избирачите решаваат дали да поддржат уставни промени што би ги разделиле кариерните патеки на судиите и јавните обвинители, прашање што со години предизвикува тензии во италијанската политика. Покрај тоа, се предлага и поделба на Високиот судски совет, самоуправното тело на судството, на две посебни структури.
Владата тврди дека реформата е потребна за да се спречат политизирани избори на членови во судските тела и да се расчисти систем што долго време беше потресуван од скандали и договори зад затворени врати околу именувањата на високи обвинители.
Зошто опозицијата се спротивставува
Централно-левата опозиција, предводена од Демократската партија и Движењето 5 ѕвезди, предупредува дека реформата може да ја поткопа независноста на судството. Нивниот аргумент е дека со менување на рамнотежата во системот се отвора простор извршната власт полесно да влијае врз правосудството.
Токму затоа ова гласање доби многу поголема тежина од обичен институционален спор. Во земја каде односот меѓу политиката и судството со децении е чувствителна тема, секоја промена во тој систем веднаш се чита и како прашање на моќ.
Зошто референдумот е важен за Мелони
Аналитичарите што ги цитира Reuters проценуваат дека победа на таборот „за“ би ѝ дала сериозен политички поттик на Мелони во финалниот дел од мандатот. Обратен исход, пак, би бил важен сигнал за опозицијата, која и натаму заостанува зад десниот блок во анкетите, но се обидува да изгради поширок сојуз пред следните избори.
Дополнително, референдумот се одржува во момент кога поддршката не е рамномерно мобилизирана. Последните анкети пред предизборниот молк покажувале изедначена трка, но и проценки дека дел од гласачите на Мелони можеби се помалку мотивирани да излезат поради сложената и техничка природа на прашањето.
Гласањето трае и во понеделник, а избирачките места се затвораат во 15 часот по локално време. Дури тогаш ќе стане појасно дали Мелони успеала да ја претвори судската реформа во политичка победа, или опозицијата ќе добие ретка можност да покаже дека десниот блок не е недопирлив.
