Откако САД и Израел на 28 февруари 2026 ја започнаа операцијата „Epic Fury” со удари врз Иран, Техеран возврати со ракети и дронови насочени кон енергетска инфраструктура низ Саудиска Арабија, Катар, ОАЕ, Кувајт и Бахреин. Проток низ Хормушкиот теснец падна под 10% од предконфликтното ниво. Нафтата го пробива прагот од 115 долари по барел.
Кои објекти беа гаѓани
На 2 март Катар соопшти дека ирански дронови ги гаѓале енергетските постројки во Рас Лафан – главното извозно јадро за течен природен гас (LNG) на QatarEnergy, најголемиот светски производител на LNG. Без пријавени жртви, но QatarEnergy го суспендираше производството и прогласи форс мажор.
На 7 март саудиската одбрана соопшти дека 21 дрон насочен кон Aramco-вото поле Шаибах бил пресретнат и уништен над Празната четвртина. Во Кувајт, истиот ден, дронови гаѓале резервоари за гориво на меѓународниот аеродром. Во Оман, на 1 март, два дрона погодиле комерцијалната пристанишна зона во Дукм.
Израелско-американските воздушни удари, пак, гаѓале складишта за гориво во неколку делови на Техеран, вклучително населбите Шахран, Соханак и Кухак, предизвикувајќи масовни пожари.
Хормуз: 20 милиони барели дневно – блокирани
Протокот низ Хормушкиот теснец падна под 10% од предконфликтното ниво. Пред конфликтот, преку теснецот поминувале просечно 20 милиони барели нафта и нафтени деривати дневно, односно околу 25% од светската поморска трговија со нафта.
Трите најголеми контејнерски превозници по капацитет ги суспендираа операциите: MSC ги замрзна сите резервации за Блискиот исток, CMA CGM нареди сите бродови да побараат засолниште, а Hapag-Lloyd предупреди на доцнења и преусмерување на сите линии.
Глобалните последици
Иран, неможејќи воено да и парира на САД и Израел, ги интернационализира трошоците на војната преку напади врз енергетска инфраструктура низ Заливот. Логиката е едноставна: да се зголеми цената на ескалацијата сè додека не се изгради притисок за деескалација.
Конфликтот предизвика и ѓубриски шок – Заливот е главна артерија за уреа, амонијак и сулфур, а цената на уреата скокна за околу 30% за само еден месец. Времето е критично: северната хемисфера токму влегува во сезона на пролетна сеидба.
Економскиот удар веќе се опишува како најтежок од 1970-тите години наваму. Цената на Brent нафтата порасна од околу 70 на над 110 долари по барел за само неколку дена.
