Истрагата за катастрофалниот пожар што за новогодишната ноќ го зафати барот „Le Constellation“ во швајцарското скијалиште Кран-Монтана сè уште е во тек, но досегашните наоди укажуваат на опасна комбинација од човечки фактори, запаливи материјали и ограничени можности за евакуација. Во трагедијата загинаа најмалку 40 лица, а над 100 се повредени, дел од нив во критична состојба.
Според изјавите на швајцарските власти, пожарот избувнал во подрумскиот дел од барот, откако на шишиња шампањ биле поставени запалени прскалки кои биле држени премногу блиску до таванот. Иако ваквата практика не е невообичаена во ноќните клубови, во овој случај таа се покажала како кобна.
Анализата на видеа и фотографии направени од сведоци и преживеани, кои подоцна беа верификувани од медиуми и експерти за противпожарна безбедност, покажува дека пламенот најпрво го зафатил таванот, по што огнот се проширил со исклучителна брзина. На снимките се гледаат гости кои сè уште слават додека над нив веќе избувнува пожар, а гласната музика дополнително го одложува препознавањето на опасноста.
Клучен елемент во истрагата е материјалот со кој бил обложен таванот. Според експерти, станува збор за звучно-апсорбирачка пена од полиуретан, материјал кој често се користи во угостителски и забавни објекти. Доколку ваквата пена не е соодветно третирана со противпожарни средства, таа може да биде исклучително запалива и при горење да создава густ, токсичен чад. Токму чадот, а не директниот пламен, во вакви ситуации често е главната причина за смрт.
Пожарот, според надлежните, достигнал фаза на таканаречен „flashover“ – момент кога загреаните гасови под таванот достигнуваат критична температура и целиот простор се запалува речиси истовремено. Во такви услови, шансите за преживување се минимални, а времето за реакција се мери во секунди.
Дополнителен проблем претставувале и излезите од објектот. Барот се протегал на две нивоа, при што пожарот избувнал во подрумот. Снимките покажуваат дека дел од гостите се обиделе најпрво да го изгаснат огнот, а потоа панично се упатиле кон тесно скалило кое водело кон главниот излез. Во вакви ситуации, скалилата лесно се претвораат во смртоносни „тесни грла“, каде доаѓа до паѓања, турканици и задушување.
Иако властите потврдија дека објектот формално имал повеќе од еден излез, сè уште не е јасно дали сите биле достапни и отворени во моментот на пожарот. Истрагата треба да утврди и дали безбедносните стандарди биле целосно почитувани, како и дали контролите во изминатите години биле доволно темелни.
Дополнително загрижувачки е податокот дека употребата на прскалки на шишиња шампањ не била новина во овој бар. Анализа на постари видеа покажува дека истата практика се користела и претходни години, без притоа да биде спречена или санкционирана.
Трагедијата во Кран-Монтана повторно го отвори прашањето за безбедноста во ноќните клубови и за тоа колку рутинските практики, кои долго време се сметале за „дел од забавата“, можат во еден момент да се претворат во смртоносна закана. Истражителите најавуваат дека конечните резултати од истрагата ќе бидат објавени по завршувањето на сите технички и форензички анализи.
