Денес, 20 март, официјално почнува астрономската пролет на северната хемисфера. Пролетната рамноденица оваа година настапува во 10:46 часот по источкоамериканско време, односно во 14:46 по UTC, што значи во 15:46 часот по македонско време. Тоа е моментот кога Сонцето е директно над Екваторот, а денот и ноќта се речиси еднакви низ поголем дел од светот. Од овој миг, деновите на северната хемисфера ќе стануваат сè подолги, сè до летната долгоденица во јуни.
Денес почнува астрономската пролет
Пролетната рамноденица не е симболичен датум, туку прецизен астрономски момент. Таа го означува преминот на најдиректните сончеви зраци преку Екваторот, по што северната хемисфера влегува во астрономска пролет, а јужната во есен. Иако често се вели дека денот и ноќта се еднакви, попрецизно е да се каже дека се приближно еднакви.
Важно е и едно мало појаснување: метеоролошката пролет веќе почна на 1 март. Таа поделба ја користат метеоролозите за полесно споредување на сезонските температури и врнежи од година во година, додека астрономската пролет се врзува за движењето на Земјата околу Сонцето и затоа не почнува секогаш на ист датум и во ист час.
Каква пролет го очекува светот
Ако се гледа глобално, сигналот за оваа пролет е прилично јасен: голем дел од светот влегува во сезоната со зголемена веројатност за натпросечни температури на копното. Сезонската прогноза за март, април и мај покажува широко распространет топол сигнал, особено низ средните географски широчини на северната хемисфера меѓу 30° и 60° северно. Посилен сигнал за потопли услови има и за јужниот дел на Северна Америка, Централна Америка и Карибите, додека за Европа сигналот е поумерен, но сепак наклонет кон потопол од вообичаеното пролетен период.
Накусо, ова не значи дека секој ден од пролетта ќе биде топол или дека студени продори се исклучени. Тоа значи дека кога ќе се собере целата сезона, шансите се наклонети кон повисоки просечни температури од нормалата во многу делови од светот. За врнежите, сликата е многу понејасна и понееднаква од регион до регион.
Ла Ниња слабее, но влијанието не исчезнува веднаш
Во позадина на сезонската слика и натаму стои слабата Ла Ниња, но таа веќе слабее. Најновата прогноза вели дека во следниот месец се очекува премин кон ENSO-неутрални услови, а тие најверојатно ќе доминираат до мај-јули. Подоцна, во јуни-август, растат шансите за појава на Ел Нињо, но тоа е веќе приказна за летото, не за почетокот на пролетта.
Сепак, иако океанскиот сигнал оди кон неутралност, атмосферските ефекти од Ла Ниња не исчезнуваат преку ноќ. Токму затоа сезонската прогноза за врнежи и понатаму носи делови од таканаречен „Ла Ниња-потпис“, особено во екваторијалниот Пацифик, додека за Европа, Африка и делови од Јужна Америка сигналот за врнежи останува послаб и со поголема неизвесност.
Што значи ова за пролетта пред нас
Најреално е оваа пролет да се чита вака: светот влегува во сезоната на подолги денови со голема веројатност за потопол март-мај, но без едноставна и универзална приказна за дождот. Во некои региони ќе има повеќе суша, во други повеќе врнежи, а на многу места пролетта ќе биде нестабилна и променлива, како што впрочем и знае да биде. Но глобалната климатска позадина останува јасна: топлиот сигнал не исчезнува, туку продолжува и оваа сезона.
Затоа денешниот почеток на пролетта не е само календарска убавина. Тој доаѓа во време кога сезоните сè почесто се чувствуваат поекстремни, а „нормалното“ време сè потешко се враќа како стабилна рамка. Пролетта почнува денес, но климатската порака за неа е веќе испратена: потопло е многу поверојатно отколку постудено.
