Во Европа расте јазот меѓу тоа што пензијата може да купи и тоа што навистина чини животот. Новата анализа покажува дека во дел од северна и западна Европа државните пензии ги покриваат, па дури и ги надминуваат основните трошоци, додека во источниот дел на континентот и на Балканот многу пензионери остануваат во црвено уште пред да ја платат киријата.
Анализата што ја објави Euronews опфаќа 39 европски земји и го споредува односот меѓу просечната државна пензија и трошоците за живот на едно лице, без кирија. Во неа се користат податоци од Moorepay за просечните државни пензии и од Numbeo за трошоците за живот. Според тие податоци, во 20 од 39 земји пензијата не е доволна ни за основните трошоци, при што разликите се огромни – од 22 проценти покриеност во Грузија до 225 проценти во Луксембург. Податоците се однесуваат на крајот на октомври 2025 година.
На врвот се земји во кои пензијата не служи само за преживување, туку остава и простор за посигурен живот. Во Луксембург просечната државна пензија покрива 225 проценти од трошоците за живот, во Италија 210 проценти, а во Финска 208 проценти. Високо стојат и Шпанија со 199 проценти и Данска со 189 проценти. Во оваа група се и Исланд, Норвешка, Германија, Белгија, Австрија, Франција, Холандија и Шведска, каде покриеноста е меѓу 158 и 179 проценти.
Постојат и земји во кои пензијата сè уште ги покрива основните трошоци, но без голем простор за сигурност. Такви се Швајцарија со 131 процент, Ирска со 126, Обединетото Кралство со 120, Полска со 112, Чешка со 108 и Грција со 103 проценти. Тоа значи дека формално пензијата е доволна, но секое поскапување или дополнителен трошок лесно може да ја наруши таа рамнотежа.
На другата страна од табелата сликата е значително потешка. Во Словенија пензијата покрива 95 проценти од трошоците, во Словачка 94, во Естонија 91, во Португалија 90, во Црна Гора 89, во Литванија 85, во Хрватска 82 и во Унгарија 81 процент. Уште полоша е состојбата во дел од земјите од истокот и Балканот: во Босна и Херцеговина покриеноста е 53 проценти, на Кипар 58, во Македонија 61, во Турција 64, а во Латвија 65 проценти. На самото дно се Грузија со 22 и Албанија и Украина со по 29 проценти.
Оваа карта на пензии и трошоци покажува јасна географска поделба. Во северна и западна Европа, вклучително и нордиските земји, државните пензии многу почесто се доволни за основен живот. Во централна Европа покриеноста е умерена, додека во источна Европа и на Балканот пензиите најчесто покриваат само дел од трошоците. Токму тука прашањето за пензијата престанува да биде само социјална тема и станува прашање за достоинствен живот.
Важна е и методологијата. Анализата не ја вклучува киријата, што значи дека реалната слика во многу земји веројатно е уште потешка.
Дополнителен контекст дава и ОЕЦД, според кој 66 проценти од приходите на лицата постари од 65 години доаѓаат од јавни трансфери. Тоа значи дека висината и стабилноста на државната пензија и натаму остануваат клучни за животниот стандард на старите лица.
Во ваква слика, прашањето не е само каде пензиите се повисоки, туку каде навистина овозможуваат живот без постојан страв од сметки, лекови и основни трошоци. Кога во дел од Европа пензијата е доволна за стабилност, а во друг дел едвај покрива дел од животот, станува јасно дека староста на континентот не изгледа исто за сите.
