Во срцето на Европа постои држава која нема своја армија. Уште поинтересен е фактот дека нема вооружени сили речиси 160 години, што ја прави оваа приказна уште поневообичаена во време кога безбедноста и одбраната се меѓу најважните теми во современото општество.
Нејзината приказна покренува бројни прашања за тоа како се гради стабилноста, што всушност значи безбедност и дали просперитетот може да се постигне на поинаков начин од оној на кој сме навикнати да го гледаме.
Како мала држава среде Алпите се откажа од својата војка и се сврте кон економскиот развој?
Одговорите на овие прашања лежат во срцето на Европа, во мало, но исклучително успешно кнежевство кое функционира без свои вооружени сили повеќе од еден и пол век. Тоа е Лихтенштајн , држава сместена помеѓу Швајцарија и Австрија , која, и покрај својата големина, изгради репутација како една од најбогатите и најразвиените земји во светот. Токму неговиот необичен историски пат и специфичниот модел на функционирање ја прават фасцинантен пример за поинакво разбирање на безбедноста и напредокот.
Лихтенштајн ја укинал својата армија во 1868 година, првенствено од финансиски причини. Владата во тоа време сметала дека одржувањето на вооружени сили е прескапо за мала земја со ограничени ресурси.
Наместо да инвестираат во армијата, тие одлучиле да ги насочат средствата кон развој на економијата и општеството. Оваа одлука, која можеби изгледала ризична во тоа време, се покажа како исклучително мудра на долг рок.
Денес, безбедноста на Лихтенштајн не се потпира на воени единици, туку на силни полициски структури, стабилни институции и тесна соработка со соседна Швајцарија. Двете земји делат бројни системи, од царинска унија до монетарна политика, а границата меѓу нив е речиси симболична. Токму овој модел на потпирање на партнерство и меѓународни односи му овозможи на Лихтенштајн да ја одржува стабилноста без потреба од армија.
Но, она што го прави ова кнежевство особено интересно е фактот што, и покрај својата големина и специфичниот модел на безбедност, успеа да изгради една од најсилните економии во Европа. Лихтенштајн има исклучително развиен финансиски сектор, силна индустрија и голем број иновативни компании. Животниот стандард таму е меѓу највисоките во светот, невработеноста е многу ниска, а земјата привлекува инвеститори и експерти од различни делови на Европа.
Политичкиот систем на Лихтенштајн е исто така уникатен. Тоа е уставна монархија во која принцот сè уште има значителни овластувања, но одлуките се донесуваат во соработка со парламентот и граѓаните. Референдумите се чести, а жителите активно учествуваат во обликувањето на општеството. Таквиот модел придонесува за чувство на стабилност и доверба во институциите.
Во време на глобални предизвици и неизвесност, примерот на Лихтенштајн изгледа речиси нереален, но токму затоа инспирира. Додека многу земји ги зголемуваат своите буџети за одбрана и инвестираат во воена технологија, оваа европска земја повеќе од 150 години докажува дека постојат и други патишта кон развој. Патишта засновани на разум, соработка и верба во моќта на мирниот соживот.
