Доматот е растение кое годишно генерира големи количини на биомаса во ЕУ. Поголемиот дел од него станува отпад кој се согорува – што го прави економски товар за преработувачката индустрија. Научниците сега имаат план да го користат одржливо.
Во рамките на ЕУ, доматите претставуваат една од најважните градинарски култури, чие годишно производство достигнува до 17 мегатони. Ова го носи со себе проблемот со отпадот, но и потенцијалот за претворање во суровина што може да се користи за целите на нови и одржливи технологии. И исто како што би рекла популарната поговорка „за некои луѓе нешто е ѓубре, а за некој друг е злато“, биомасата од домати на тој начин станува главен актер во приказната.
Домати како гориво
Истражувачите од Техничкиот универзитет во Грац (TU Graz) започнаа проект финансиран од ЕУ наречен ToFuel, кој има за цел да развие интегрирана биотехнологија што може да ја претвори биомасата од домати во одржливо гориво за авијација (SAF), а истовремено да произведува нуспроизводи како што се ѓубрива, храна за животни и масла погодни за човечка конзумација.
Ова е пример за циркуларна биоекономија во која биоотпадот не се отстранува, туку се користи како суровина за производи со висока енергија, со што се намалува зависноста од фосилни горива и емисии на јаглерод-водород.
За ефикасно претворање на биомасата од домати во гориво за авиони, научниците од ToFuel развиваат и тестираат две напредни технологии за преработка. Овој процес претставува надеж, бидејќи директната замена на фосилните горива со електрични или водородни системи е сè уште технолошки и инфраструктурно барана.
SAF горивата претставуваат најреален начин за значително намалување на емисиите на јаглерод диоксид, бидејќи можат да се користат во постојните мотори и системи без поголеми модификации.
Само 3 проценти можат да направат значителна разлика
Проценките сугерираат дека околу 3 проценти од одржливите горива до 2030 година во Европа би можеле да бидат заменети со биомаса од домати произведена во рамките на ЕУ – значаен придонес.
Проектот ToFuel има за цел не само технолошка изводливост, туку и економски одржлив модел, со цел SAF произведениот од биомаса од домати да биде конкурентен со традиционалните и другите алтернативни горива. Вкупниот буџет на проектот изнесува неколку милиони евра и вклучува соработка на научно-истражувачки институции, универзитети и индустриски партнери од неколку европски земји.
Преку овој пристап, отпадот се трансформира од трошок во вреден ресурс, кој може да создаде нови извори на приход за прехранбената индустрија и преработувачите на домати, како и да отвори простор за развој на нови бизниси во биоекономијата.
