Светот се соочува со сериозна водна криза, предупредуваат од Обединетите нации, наведувајќи дека прекумерната потрошувачка, загадувањето и климатските промени ги доведуваат ресурсите до критична точка. Речиси 75 проценти од светската популација живее со несигурно снабдување со вода, додека милијарди луѓе се соочуваат со недостиг барем еден месец годишно.
Во ваков контекст, значајно откритие нуди нова надеж. Хемичарот Омар М. Јаги, добитник на Нобелова награда за хемија за 2025 година, заедно со Сусуму Китагaва и Ричард Робсон, разви технологија базирана на метално-органски рамки (MOF) – материјали што функционираат како микроскопски „сунѓери“ способни да впиваат и складираат гасови, вклучително и водена пареа.
Овие структури се исклучително порозни, со огромна внатрешна површина, што им овозможува да апсорбираат вода дури и при многу ниска влажност. Истражувањата покажале дека можат да извлекуваат вода од воздух дури и во екстремно суви услови, како во Долината на смртта, што ја прави технологијата применлива во пустински и сушни региони.
Јаги ја преточил својата работа во практично решение преку компанијата Atoco, која развива уреди што собираат вода од воздухот. Овие системи, со големина на транспортен контејнер, можат да произведат до 1000 литри питка вода дневно, доволно за стотици луѓе.
Технологијата функционира преку природен температурен циклус. Ноќе материјалот ја впива влагата од воздухот, а преку ден, со зголемување на температурата, ја ослободува како течна вода. Процесот не бара сложена инфраструктура како бунари или филтрациски системи, а добиената вода е со висок квалитет.
Иако производството на овие материјали сè уште е скапо и во рана фаза, се очекува поширока комерцијализација во текот на 2026 година. Првите корисници ќе бидат индустрии во региони со недостиг на вода, но потенцијалот на ова откритие е многу поширок и може да стане клучен фактор во справувањето со глобалната водна криза.
