Илјадници километри реки на Балканот се оштетени во последните години поради проширувањето на браните, изградбата на мали хидроелектрани и прекумерното вадење на седименти, се наведува во најновиот извештај на невладините организации Riverwatch и EuroNatur, објавен денеска.
Во извештајот се истакнува дека Балканот располага со некои од најчистите и најдивите реки во Европа, кои се клучни за биодиверзитетот на континентот и често се нарекуваат негово „сино срце“. Сепак, овој природен ресурс сè повеќе е загрозен од растот на инфраструктурните проекти низ регионот.
Според податоците, во последната деценија Балканот доживеал бум на мали, великодушно субвенционирани хидроелектрани. Во извештајот од 2024 година се наведува дека во регионот веќе постојат околу 1.800 вакви електрани, додека над 3.000 дополнителни проекти се во различни фази на планирање или изградба.
Најновата анализа опфаќа повеќе од 83.000 километри речни текови и се фокусира на т.н. полуприродни реки. Тие во 2012 година сочинувале околу 30 проценти од водотеците во регионот, но до 2025 година нивниот удел се намалил на 23 проценти, што извештајот го опишува како „тажна загуба од 2.450 километри реки“.
Губењето на овие витални екосистеми е особено изразено во Босна и Херцеговина и Албанија. Во Босна, процентот на недопрени реки се намалил за 23 проценти помеѓу 2012 и 2025 година, додека во Албанија речиси природните речни делови опаднале од 68 проценти на само 40 проценти во истиот период.
И покрај негативните трендови, извештајот бележи и позитивни примери. Албанската влада во 2023 година ѝ додели статус на национален парк на реката Вјоса, една од последните диви реки во Европа, со што биле блокирани речиси 40 планирани брани. Според организациите, ваквите правни победи помогнале да се заштитат околу 200 километри главни водни патишта и дополнителни 700 километри помали реки во последните години.
