Иран разгледува воведување нов систем за пловидба низ Ормускиот Теснец, кој би можел да вклучи такси и нови ограничувања за бродовите што минуваат низ една од најважните енергетски рути во светот. Идејата доаѓа во време кога сообраќајот низ теснецот веќе е сериозно нарушен поради воената ескалација, нападите врз бродови и стравот од понатамошна блокада. Ако Техеран навистина тргне во оваа насока, станува збор за потег што не би бил само безбедносен, туку и економски притисок врз глобалната трговија и енергетските пазари.
Техеран сака нови правила за теснецот
Ирански функционери веќе сигнализираат дека државата сака да го искористи своето стратешко влијание врз Ормускиот Теснец за да воведе нов регулаторен режим. Според Reuters, во иранскиот парламент се разгледува модел со кој бродовите и земјите што зависат од овој премин би плаќале давачки за негово користење.
Ова не е мала техничка измена. Ормускиот Теснец е една од најчувствителните артерии на светската енергетика, преку која минува околу една петтина од глобалната трговија со нафта и течен природен гас. Секое ново правило таму веднаш станува глобална економска тема.
Поморскиот сообраќај веќе е во криза
Новата најава не доаѓа во мирна ситуација, туку во момент кога пловидбата низ регионот веќе е нарушена. Меѓународната поморска организација повика на создавање безбеден коридор за евакуација на морнари, а Reuters јави дека околу 20.000 морепловци на близу 2.000 комерцијални бродови се нашле заглавени западно од теснецот.
Паралелно, западни држави и Јапонија објавија заедничка осуда на иранските напади врз комерцијални бродови и инфраструктура и побараа слободата на пловидба да се почитува. Тоа значи дека секој нов ирански потег околу теснецот веќе не се чита само како регионална мерка, туку како директен предизвик за меѓународната трговија и правниот поредок на морето.
Потег што може да ја продлабочи глобалната криза
Оваа најава е важна затоа што покажува дека Иран не се обидува само воено да влијае врз кризата, туку и политички и економски да го искористи теснецот како средство за притисок. Во момент кога цените на нафтата и гасот веќе растат, а бродскиот сообраќај е нарушен, секоја дополнителна такса, ограничување или селективен пристап би можеле уште повеќе да ја продлабочат глобалната нервоза.
Тоа е и порака дека Ормускиот Теснец сè помалку е само географска точка, а сè повеќе политичка алатка. Кога една држава отворено размислува да го претвори преминот во регулиран и наплатлив канал под своја контрола, станува јасно колку длабоко кризата веќе навлегла во срцето на глобалната економија.
