Оман испрати остра дипломатска порака до Вашингтон, откако министерот за надворешни работи Бадр Албусаиди во авторски текст за The Economist порача дека САД „ја изгубиле контролата“ врз сопствената надворешна политика и дека нивните пријатели мора да помогнат да се извлечат од „нелегална војна“. Изјавата доаѓа на 19 март, во екот на воената ескалација поврзана со Иран, нападите врз енергетска инфраструктура и растечката загриженост во земјите од Заливот дека кризата директно ја загрозува и нивната безбедност и нивната економска иднина.
Остра порака од земја што со години посредува
Албусаиди предупредува дека во последните девет месеци САД и Иран двапати биле блиску до договор за најчувствителното прашање меѓу нив, иранската нуклеарна програма и стравувањата на Вашингтон дека таа може да добие воена димензија. Наместо дипломатски исчекор, како што тврди, на 28 февруари по најконкретните преговори досега следел нов воен удар, со што биле урнати шансите за мир.
Во суштина, пораката од Оман не е само критика, туку и предупредување од држава што долго време се обидува да игра улога на посредник. Токму затоа оваа изјава има тежина: таа не доаѓа од страна што отворено навива за ескалација, туку од актер кој јавно кажува дека дипломатијата била оттурната во момент кога сè уште имало простор за договор.
Заливот веќе ја чувствува цената на војната
Министерот на Оман вели дека последиците од ескалацијата најсилно ги чувствуваат земјите од јужниот Персиски Залив. Земји што се потпираа на безбедносната соработка со САД, сега, според него, таа иста соработка ја гледаат и како извор на ранливост. Тој предупредува дека се доведуваат во прашање моделите на развој што се потпираат на туризам, авијација, технологија и големи меѓународни инвестиции.
Ова веќе не е само геополитичка расправија меѓу големи сили. Кога нестабилноста се прелева кон Ормускиот теснец и кон енергетската инфраструктура, кризата веднаш станува и економска. Воените потези во регионот веќе се поврзуваат со прекини во транспортот и со раст на цените на енергијата, што носи ризик од поширок економски удар.
Порака што ја надминува дипломатијата
Изјавата на Албусаиди не е важна само поради острината на зборовите, туку и поради моментот во кој е испратена. Таа доаѓа во време кога воената ескалација веќе почнува да се прелева врз енергетските пазари, трговските рути и чувството на безбедност во целиот регион. Кога една земја како Оман, која со години внимателно ја гради својата улога на посредник и стабилизатор, јавно порачува дека контролата е изгубена, тоа значи дека дипломатската загриженост веќе прераснува во сериозен аларм.
Токму затоа оваа порака има поширока тежина од обична политичка критика. Таа сугерира дека војната повеќе не може да се претставува како ограничен конфликт со јасни рамки, бидејќи последиците веќе се чувствуваат и надвор од бојното поле. Во ваква атмосфера, секој следен чекор носи ризик не само од подлабока регионална нестабилност, туку и од ново проширување на кризата на економски и безбедносен план.
