Во срцето на Зимските олимписки игри 2026 во Италија, покрај снегот, адреналинот и медалите, тивко се одвива уште една клучна „дисциплина“: исхраната. За илјадници спортисти, храната не е само уживање во италијанската кујна, туку прецизно гориво за врвни перформанси.
Секојдневно, во олимписките села и објекти се подготвуваат повеќе од 10.000 оброци. Само во Олимпиското село во Милано, кујните сервираат околу 3.000 јајца дневно и приближно 450 килограми тестенини.
Во кантините што работат 24 часа, спортистите имаат пристап до балансирани оброци што помагаат во справување со џет-легот и опоравувањето од тренинг, протеински режими за крос-кантри скијачите, полесни менија за боб-возачите, како и опции за вегани, лица со целијачна болест и различни религиозни традиции, информира италијанското Министерство за инфраструктура и транспорт.
„Храната е енергија, но и универзален јазик и алатка за инклузија. Во селата како она во Кортина, сè се врти околу тој принцип“, стои во соопштението на Министерството. Организаторите нагласуваат дека спортистите од целиот свет треба да можат да јадат „како дома“, без да ја нарушат својата подготовка или закрепнување.
Рутината е клучна
Исхраната е суштинска за професионалните спортисти, особено во периоди со интензивни напори како Олимписките игри.
Оливија Морган, диететичарка и експерт за спортска исхрана во Mass General Brigham во Бостон, за Euronews Health изјави дека клучот е внесот на енергија да одговара на барањата на перформансот.
„Луѓето не сфаќаат колку му е потребно на телото“, вели таа, потенцирајќи дека спортистите мора да одржат стабилен ритам на оброци во текот на денот, и покрај патувањата, новата средина, промените во рутина и зголемените емоции.
Според неа, важно е да се задржат навиките што функционираат за телото и да се ужива во храната – но во вистински момент.
Спецификите на зимските спортови
Зимските спортови, од нордиско скијање до уметничко лизгање и биатлон, имаат сопствени физички барања, што директно се одразува и на исхраната.
Кели Драгер, главен диететичар за перформанси во Canada Sport Institute Alberta, објаснува дека кај нордиските дисциплини тренингот често бара повеќе енергија отколку самото натпреварување.
Таа додава дека зимските спортисти имаат обемни и интензивни подготовки, особено во летните месеци. Воедно, тие често патуваат и се натпреваруваат во период кога респираторните вируси, како грипот, се во пик – што дополнително ја нагласува улогата на правилната исхрана.
Иако условите се специфични, Драгер посочува дека временските екстреми дури и во зимски услови стануваат сè помалку изразени, што исто така влијае на подготовката.
Јаглехидратите – вистинските шампиони
Иако протеините во последниве години се во фокусот на јавноста, експертите предупредуваат дека за спортистите, јаглехидратите се „кралот“.
„Мислам дека протеинот во моментов е главна тема во општеството, но за спортистите јаглехидратите се суштински“, вели Морган.
Според неа, честата грешка е претераниот внес на протеини на сметка на јаглехидратите, што може да ја намали способноста телото правилно да ги искористи хранливите материи.
Не е случајно што италијанскиот стил е во центарот на менијата – тестенини и пица се главни извори на јаглехидрати. Заедно со локални сувомесни производи, сирења, овошје и десерти, организаторите сакаат да им понудат на спортистите „автентичен вкус на Италија“.
„Досадната рамнотежа“ што прави разлика
Морган нагласува дека основата на добрата исхрана е едноставна: пет порции овошје или зеленчук дневно, балансирани оброци и повремено уживање – сето тоа во редовен распоред.
„Тоа е досадна исхрана. Никој не сака да ја слуша. Сите сакаат фенси диета или суплемент. Но вистинските темели на исхраната се во таа досадна рамнотежа“, вели таа.
Кај спортистите, и најмалите пропусти можат да имаат значителни последици, бидејќи телото е под постојан висок напор.
Сепак, експертите потсетуваат дека храната не е само гориво.
„Телото не е само машина, а храната не е само средство за цел“, истакнува Драгер, додавајќи дека индивидуалните преференции и културните разлики играат важна улога во спортската исхрана.
Во Милано и Кортина, олимписката исхрана е внимателно балансирана меѓу наука, традиција и уживање – затоа што на патот до медалот, секој залак има значење.
