Додека Европската Унија се подготвува за нов бран проширување, расте загриженоста дека земјите-кандидати би можеле да се соочат со сериозен одлив на мозоци – феномен што ја поткопува домашната економија и ги ослабува институциите.
Сè повеќе млади и квалификувани луѓе од регионот заминуваат кон земјите-членки на Унијата, во потрага по подобри услови за живот и професионален развој. Овој процес, кој се интензивира со приближувањето кон европските стандарди, носи и парадоксален ефект: токму државите што се стремат кон ЕУ, ризикуваат да ги изгубат луѓето кои се клучни за нивната европска иднина.
Според анлизата на Euronews, причините се повеќеслојни – недостаток на квалитетни работни места, ограничени можности за напредување, ниски плати и слаба доверба во институциите. Економската интеграција, наместо да ја намали разликата, често ја прави подлабока, бидејќи висококвалификуваните кадри имаат полесен пристап до пазарите на труд во земјите на Унијата.
Проблемот е особено изразен на Западен Балкан, каде според проценките секој трет млад човек размислува да ја напушти земјата. Универзитетски професори, здравствени работници, инженери и ИТ-експерти се меѓу најчестите групи кои заминуваат, оставајќи празнина што ја чувствува и јавниот и приватниот сектор.
Експертите предупредуваат дека одливот на мозоци може да стане тивка криза за земјите во пристапниот процес, особено ако не се развијат политики што ќе поттикнат задржување на талентот – преку инвестиции во истражување, иновации и современи програми за работа.
Потребно е земјите од регионот да усвојат стратегии за повраток и реинтеграција, како и механизми за соработка со дијаспората, која може да биде клучен ресурс во процесот на европеизација. Во спротивно, проширувањето на ЕУ може да доведе до парадоксален резултат – економска интеграција без човечки потенцијал.
