Крајот на зимата е биолошки најтешкиот период за организмот, објаснува дипломираниот нутриционист-диетичар Дубравка Тишма.
Преминот од зима во пролет го исцрпува организмот, а кога на тоа се надоврзува православниот Велигденски пост, дефицитот на витамин Д, витамин Б12, железо и калциум може да достигне критични нивоа. Нутриционистот-диетичар Дубравка Тишма предупредува дека стандардните лабораториски наоди честопати не го покажуваат вистинскиот статус на овие хранливи материи во клетките.
Пролетта е фаза на зголемен метаболички стрес
Крајот на зимскиот период е едно од биолошки најзаhtevните времиња за човечкиот организам. Според нутриционистот-диетичар Дубравка Тишма, клиничката диететика го третира овој период како фаза на засилен метаболички стрес во која телото мора да се прилагоди на промените во количеството сончева светлина, температурата и достапноста на хранливи материи. На нашите простори, вели Тишма, овој предизвик дополнително се усложнува кога ќе се совпадне со православниот Велигденски пост кој трае четириесет и повеќе дена.
Витаминот Д исчезнува за 20 дена по завршувањето на летото
Студиите покажуваат дека дури 64 отсто од пациентите на крајот на зимата имаат сериозен дефицит на витамин Д, а кај млади жени тој процент оди и до 90 отсто, наведува Тишма. Причината е географска: на нашата географска ширина зимскиот агол на сончевите зраци е таков што атмосферата ги блокира UVB зраците, а летните залихи се трошат за само 20 дена. Постот ситуацијата ја влошува уште повеќе, бидејќи ги исклучува рибата, жолчката и млекото, намирниците богати со витаминот Д.
Наодот за Б12 може да биде нормален, а клетките сепак да гладуваат
Витаминот Б12 природно се наоѓа исклучиво во намирниците од животинско потекло, а неговата апсорпција е еден од најсложените процеси во организмот бидејќи бара специфични протеини во желудникот. Тишма предупредува дека долготрајниот пост или веганската исхрана може да покаже нормален наод на Б12 во крвта, но тоа не значи дека клетките навистина го имаат потребното количество. Стандардната анализа го мери вкупниот Б12, но не го разликува неговиот активен облик. Дополнителен проблем е фолната киселина застапена во растителната исхрана, која може во крвта да ги прикрие знаците на дефицит на Б12, додека оштетувањата на нервите продолжуваат да се развиваат.
Железото од спанаќ е слабо искористливо без витамин Ц
Иако растителната исхрана, вклучувајќи спанаќ и мешунки, може да биде богата со железо, тоа е нехем-железо цврсто врзано со фитинска киселина и танини, чија биорасположивост е значително пониска во споредба со хем-железото од месото, објаснува Тишма. Железото, нагласува таа, не треба да се зема самоиницијативно и без лабораториски наоди, бидејќи во поголеми дози е токсично. Природна поддршка може да се постигне преку комбинацијата месо и лимонов сок со спанаќ, зелена салата или коприва.
Калциумот не влегува во коските без витамин Д
Калциумот е основниот минерал за градба на коските, но без доволно витамин Д неговата апсорпција значително се намалува. Во ваков случај, организмот почнува да го зема калциумот директно од коските за да го одржи нормалното ниво во крвта, предупредува Тишма. Рестрикцијата на млечните производи за времето на постот дополнително го загрозува уносот на овој минерал.
Коприва и срамеш ги надоместуваат дефицитите пред да стаса зеленчукот
Пред сезонскиот зеленчук да стигне на трпезата, природата нуди два моќни извори на микронутриенти, посочува Тишма. Копривата агресивно ги извлекува минералите од почвата и претставува богат извор на железо, витамин Ц и калциум. Срамешот, дивиот бел лук, пак, изобилува со алицин, соединение кое го намалува холестеролот и ги чисти крвните садови.
Суплементите треба да се земаат исклучиво врз основа на потврден дефицит и со лекарски или нутриционистички совет. Витаминот Д3 се зема задолжително со најмасниот оброк во денот, а Б12 исклучиво на празен стомак, идеално 30 минути пред оброк или два часа по него.
