Соединетите Американски Држави јавно ја обвинија Кина дека во 2020 година извршила таен нуклеарен тест, тврдејќи дека експлозијата била намерно прикриена со цел да не биде детектирана од меѓународните системи за надзор. Обвинувањата беа изнесени во чувствителен геополитички момент, само еден ден по истекот на договорот Нов СТАРТ меѓу САД и Русија, последниот преостанат договор за контрола на нуклеарното вооружување.
Американската администрација, предводена од претседателот Доналд Трамп, веќе најави дека повеќе нема да се придржува до ограничувањата од Нов СТАРТ, оценувајќи дека е потребен нов, поширок договор кој би ги вклучил и Кина и Русија. Трамп претходно јавно изрази подготвеност и за обновување на американските нуклеарни тестирања.
Подсекретарот за контрола на вооружување и меѓународна безбедност во американската администрација, Томас ДиНано, на Конференцијата за разоружување во Виена изјави дека американската влада располага со информации дека Кина спровела нуклеарни експлозивни тестови, вклучително и тест со јачина од „неколку стотици тони“.
Според неговите наводи, еден таков тест бил извршен на 22 јуни 2020 година. ДиНано тврди дека кинеската војска користела техника позната како „одвојување“, при која се ископува голема подземна шуплина за да се намали сеизмичкиот сигнал и да се отежне детекцијата на нуклеарна експлозија.
Меѓународниот систем не регистрирал тест
Од Организацијата за сеопфатна забрана на нуклеарни тестови соопштија дека нивниот Меѓународен систем за мониторинг не регистрирал настан кој одговара на карактеристиките на нуклеарна експлозија на наведениот датум. Извршниот секретар Роберт Флојд изјави дека дополнителните анализи не ја смениле оваа проценка.
Според CTBTO, системот може сигурно да детектира експлозии со јачина од околу 500 тони ТНТ или повеќе. Бидејќи американските тврдења не наведуваат прецизна јачина, експертите посочуваат дека евентуална експлозија со многу мала моќност би можела да остане недетектирана.
Реакција од Пекинг
Кинеската амбасада во Вашингтон ги отфрли обвинувањата. Портпаролот Лиу Пенгју изјави дека Кина се придржува до политиката на „непрва употреба“ на нуклеарно оружје и дека го почитува сопствениот мораториум за нуклеарни тестови.
„Подготвени сме да соработуваме со сите страни за зачувување на авторитетот на Договорот за целосна забрана на нуклеарните тестови и заштита на глобалниот режим за нуклеарно разоружување и неширење“, порача Лиу, додавајќи дека и САД треба да покажат поголема одговорност.
Крај на ера на ограничувања
Во своето обраќање, ДиНано оцени дека 5 февруари 2026 година означува „крај на една ера“ во која САД еднострано се воздржувале од проширување на својот нуклеарен арсенал. Тој најави продолжување на програмите за нуклеарна модернизација и задржување на капацитети кои би можеле брзо да се активираат доколку тоа го наложи претседателот.
Американските власти сметаат дека новата реалност ќе изврши притисок врз Кина да седне на преговарачка маса, иако Пекинг досега одбиваше трипартитни разговори, тврдејќи дека неговиот арсенал е значително помал од оној на САД и Русија.
