Новата година во Европа традиционално се слави со огномети, јавни собири и колективно олеснување што „една година завршила“. Но, преминот во 2026 година уште еднаш покажа дека зад спектаклот со светла и експлозии се крие сериозна безбедносна криза – од насилни немири во Холандија, преку смртоносни инциденти со пиротехника во Германија, до трагични последици од пукање со огнено оружје и неконтролирана употреба на петарди во Македонија.
Ова не се изолирани настани, туку дел од поширок европски образец: празнична ноќ во која државите секоја година повторно се соочуваат со истите ризици, истите предупредувања и истите жртви.
Македонија: празнична ноќ што заврши со смрт и десетици повредени
За македонската јавност, Нова година 2026 ќе остане запаметена по најтешката можна последица. Двегодишно дете почина откако беше тешко повредено од огнено оружје за време на новогодишната ноќ. Обвинителството нареди обдукција, а истрагата сè уште треба да утврди од каде потекнува проектилот, но суштинското прашање е веќе јасно: пукањето со оружје за „славење“ повторно резултираше со смрт на недолжно дете.
Паралелно со овој трагичен случај, болниците низ земјата примија десетици пациенти со повреди од пиротехнички средства. Меѓу нив имаше деца и млади со тешки повреди на рацете, опекотини и трајни оштетувања. Итните служби регистрираа и бројни интервенции поврзани со алкохолна интоксикација, падови и физички пресметки.
Иако институциите и оваа година апелираа да не се користат петарди и огномети, практиката покажа дека апелите без строга контрола и санкции остануваат празна формула. Македонија, како и многу години наназад, ја плати цената на празничната негрижа со човечки живот.
Холандија: немири, напади врз полицијата и „ноќ без преседан“
Додека Македонија се соочуваше со индивидуални трагедии, Холандија ја доживеа една од најнасилните новогодишни ноќи во поновата историја. Во повеќе градови избувнаа сериозни немири, при што полицијата беше директна цел на напади со огномети и пиротехнички средства. Во некои случаи беа користени водени топови за растерување на насобраните групи.
Во текот на ноќта загинаа најмалку две лица во инциденти поврзани со огномети, а беа приведени стотици лица. Дополнителен шок предизвика и пожарот во историска црква во Амстердам, која целосно изгоре, што ја засили перцепцијата дека новогодишната ноќ излегла надвор од контрола.
Холандските власти веќе најавија дека ваквите сцени се еден од клучните аргументи за целосна забрана на приватен огномет во наредните години. Но искуството од оваа Нова година покажува дека забраните сами по себе не гарантираат мир, доколку не се проследени со силен институционален капацитет и јасна стратегија за превенција.
Германија: смртоносна пиротехника и опасни „домашни“ експлозиви
Во Германија, празничната ноќ повторно ја отвори дебатата за пиротехниката. Во неколку градови се случија смртоносни инциденти, вклучувајќи случаи во кои млади лица загинаа при експлозија на рачно изработени пиротехнички направи.
Германската полиција и здравствените служби пријавија голем број тешки повреди – од ампутации на прсти до сериозни изгореници. Особено загрижувачки е трендот на користење нелегални или модифицирани пиротехнички средства, кои се далеку поопасни од легалните производи и практично функционираат како импровизирани експлозиви.
И покрај строгата регулатива, Германија повторно се соочи со фактот дека комбинацијата од алкохол, масовни собири и експлозивни средства создава услови за трагедии.
Заедничката линија: празникот како безбедносен ризик
Иако контекстите се различни, Македонија, Холандија и Германија делат заеднички именител. Новогодишната ноќ, наместо симбол на нов почеток, сè почесто се претвора во безбедносен ризик.
Пиротехниката, огнометите и пукањето со оружје не се културен фолклор, туку високоризични практики кои секоја година повторно произведуваат жртви. Разликата меѓу земјите не е во тоа дали проблемот постои, туку во тоа како институциите реагираат и дали има политичка волја да се прекине кругот на повторување.
Нова година 2026 уште еднаш покажа дека Европа не се соочува со „инциденти“, туку со системски проблем. Од улиците на Холандија, преку германските градови, до македонските домови и болници, празничната еуфорија повторно заврши со жртви и повредени.
За Македонија, оваа година останува јасна поука: апелите не се доволни. Без строга контрола, санкции и сериозна јавна политика, секоја следна Нова година ризикува да ја повтори истата трагедија – со нови имиња и нови жртви.
