Македонија утре ќе го одбележи 8 Март со марш за женските права во Скопје, но годинава празникот доаѓа во сенка на бројки кои покажуваат сериозна и загрижувачка реалност. Само во последните 30 дена, во јавни институционални извештаи и медиумски објави се појавуваат најмалку 15 документирани случаи на насилство врз жени. Ако се бројат жртвите, бројката достигнува минимум 16 жени.
Овие случаи не претставуваат целосна статистика, туку минимален број на настани што можат јавно да се верификуваат преку полициски билтени и медиумски извештаи. Голем дел од насилството, како што предупредуваат и институциите и организациите кои работат со жртви, никогаш не стигнува до јавноста.
Насилство што се случува речиси секој втор ден
Прегледот на јавно достапните информации покажува дека во периодот од почетокот на февруари до почетокот на март се пријавени низа случаи на физичко насилство, закани и сексуални напади врз жени. Во повеќето случаи, сторителите се партнери, поранешни партнери или членови на семејството.
Меѓу најтешките инциденти е случајот во Скопје каде 22-годишна девојка пријавила дека била физички нападната, силувана и држена без можност да го напушти домот на осомничениот, кој ѝ го одзел мобилниот телефон. Девојката успеала да ја контактира мајка си, по што случајот бил пријавен во полиција.
Во друг случај, жена пријавила дека била нападната од својот татко, кој ѝ упатувал закани со остар предмет. Во повеќе одделни случаи жени пријавиле дека биле физички нападнати од поранешни сопрузи или партнери, додека други нападите се случиле во семејниот дом или на јавни места.
Само во едно деноноќие во февруари, на територијата на Скопје биле регистрирани три одделни пријави за напади врз партнерки, што дополнително ја отвора дилемата колку често насилството се случува зад затворени врати.
Трагедија што ја отвори и темата за институционални пропусти
Во овој период јавноста беше потресена и од трагедијата во скопската населба Тафталиџе, каде 31-годишна жена и нејзината шестгодишна ќерка загинаа по пад од балкон. Семејството претходно пријавувало семејно насилство, а обвинителството отвори предмет за можни институционални пропусти во постапувањето.
Овој случај не е вклучен во основната бројка од 15 инциденти, затоа што не се појавува во истата форма како дневните полициски билтени, но тој дополнително ја отвори јавната дебата за тоа колку системот успева да ги заштити жртвите кога насилството е пријавено.
Официјалните бројки ја потврдуваат сериозноста на проблемот
Податоците од Министерството за внатрешни работи покажуваат дека од почетокот на 2026 година се покренати 28 кривични пријави за семејно насилство, од кои дел се процесуирани по брза постапка. Во неколку случаи е одреден притвор, а од почетокот на годината се евидентирани и смртни случаи поврзани со семејно насилство.
Но и овие бројки ја покажуваат само површината на проблемот. Според проценките на Обединетите нации, околу 45 проценти од жените во Северна Македонија во одреден момент доживеале насилство од интимен партнер. Сепак, само мал дел од жртвите го пријавуваат насилството во институциите.
Организациите кои работат со жртви на родово базирано насилство предупредуваат дека ваквите случаи не се изолирани инциденти, туку дел од поширок образец на недоволна превенција, бавни институционални реакции и недоволна заштита на жените.
Зошто утрешниот марш е повеќе од симболика
Во ваков контекст, утрешниот марш за 8 Март во Скопје се организира како јавен повик за поголема заштита на жените и посилна институционална реакција против насилството.
Организаторите порачуваат дека празникот не може да се сведува само на честитки и симболични гестови, додека секојдневието покажува дека многу жени се соочуваат со закани, физичко насилство или институционални пропусти.
Пораката на маршот е дека борбата за женските права не е само историска или симболична, туку директно поврзана со безбедноста, достоинството и правото на живот без насилство. Во реалност каде што за еден месец се документирани најмалку 15 случаи на насилство врз жени, 8 Март добива значење што оди многу подалеку од празник.
