Казните во Европа според GDPR откриваат колку навистина вредат нашите лични податоци онлајн. Иако казните се високи, цената на приватноста по корисник останува изненадувачки ниска.
Во текот на 2025 година, европските органи за заштита на податоци издадоа повеќе од 330 казни за прекршувања на GDPR, во вкупен износ од речиси 1,15 милијарди евра. На прв поглед, ова се рекордни санкции кои треба да испратат јасна порака до компаниите кои не ги почитуваат правилата за обработка на лични податоци.
Сепак, кога овие износи се ставаат во однос на бројот на засегнати корисници, сликата драматично се менува. Во пракса, дури и најскапите казни значат дека личните податоци на милиони луѓе се вреднуваат само на неколку евра по лице, што го поставува прашањето за вистинската вредност на приватноста во дигиталната средина.
Обработка на податоци без правна основа
Најголемиот дел од вкупниот износ на казни во 2025 година се однесува на обработка на лични податоци без соодветна правна основа. Овој вид прекршок сочинуваше повеќе од 80 проценти од сите парични санкции и најчесто беше присутен во медиумскиот, телекомуникацискиот и радиодифузниот сектор.
Во овие индустрии компаниите имаат директен пристап до огромни количини информации за корисниците. Казните укажуваат на шема во која границите на она што е дозволено систематски се поместуваат, со проценка дека евентуалниот регулаторен одговор ќе биде финансиски поднослив.
Колку компаниите всушност платиле по корисник
Иако поединечните компании беа казнети со стотици милиони евра, просечната казна по корисник остана исклучително ниска. Во 2025 година, TikTok беше казнет со 530 милиони евра, што се преведува на околу 2,64 евра по засегнат корисник.
Сличен шема се забележува и кај други големи технолошки компании. Google беше казнет со вкупно 325 милиони евра, додека SHEIN доби казна од 150 милиони евра. Овие износи јасно покажуваат дека дури и високите регулаторни казни не ја одразуваат вистинската вредност на податоците што се обработуваат и монетизираат секој ден.
Безбедносните пропусти стануваат најчеста причина за казни
За разлика од најскапите казни, најчестата причина за санкционирање на компаниите беше недостатокот на соодветни технички и организациски мерки за заштита на податоците. Бројот на вакви случаи се зголеми од 69 во 2024 година на 97 во 2025 година, што претставува речиси една третина од сите изречени казни.
Индустрискиот и комерцијалниот сектор беа најпогодени, проследени од финансиите, осигурувањето и консалтингот. Здравствениот сектор беше исто така меѓу најпогодените, што потврдува дека областите што ракуваат со чувствителни податоци сè уште имаат сериозни безбедносни предизвици.
Вештачка интелигенција и раст на глобалните ризици
Според податоците обезбедени од Surfshark, од 2004 година до почетокот на 2026 година, низ целиот свет се регистрирани околу 3,2 милијарди прекршувања на безбедноста на податоците. Овој долгорочен тренд укажува на системски проблем во начинот на кој се чуваат и заштитуваат личните податоци.
Со зголемената употреба на вештачка интелигенција, ризиците дополнително се зголемуваат. Вештачката интелигенција овозможува пософистицирани и поефикасни сајбер напади, додека корисниците честопати несвесно им го олеснуваат нападот на напаѓачите со прекумерно споделување лични информации и користење алатки без јасни политики за приватност. Минатогодишниот голем автономен сајбер напад со вештачка интелигенција покажа колку брзо овие закани можат да ескалираат во сериозен безбедносен проблем.
