Војната во Иран предизвика досега невиден потрес на светскиот пазар на нафта, со блокада на транспортот низ Ормускиот теснец и значително намалување на производството во земјите од Персискиот Залив, објави денес Меѓународната агенција за енергија (IEA) во своето редовно месечно извештај.
Иранските сили ја презедоа контролата врз Ормускиот теснец по американско-израелскиот напад врз Иран на 28 февруари и практично го запреа транзитот на танкери. Пловидбата е забранета за бродови поврзани со САД, Израел, европските земји и нивните партнери.
Транспортот на нафта и нафтени деривати низ оваа рута паднал од предвоеното ниво од околу 20 милиони барели дневно речиси на нула, посочува агенцијата.
Алтернативните маршрути кои го заобиколуваат овој поморски коридор се ограничени, додека капацитетите за складирање на нафта се полнат со забрзано темпо.
Поради брзото полнење на складиштата, земјите од Персискиот Залив ја намалиле производството за најмалку 10 милиони барели дневно.
Ако транспортот низ теснецот не се обнови наскоро, загубите во снабдувањето ќе бидат уште поголеми, предупредува IEA.
Според пресметките на агенцијата, во март светската понуда на нафта ќе се намали за околу осум милиони барели дневно.
Намаленото производство на Блискиот Исток делумно ќе биде ублажено со зголемено производство во земјите кои не се дел од групата OPEC+, како и во Казахстан и Русија.
Според новата прогноза на IEA, глобалната понуда на нафта во 2026 година ќе се зголеми во просек за 1,1 милион барели дневно, но исклучиво благодарение на производители кои не се дел од OPEC+.
Обемот на загубите во Персискиот Залив ќе зависи од траењето на конфликтот и од тоа колку долго ќе траат нарушувањата во транспортот.
Конфликтот силно влијае и на пазарите на нафтени деривати бидејќи испораките преку Ормускиот теснец се речиси целосно прекинати.
Минатата година земјите од Персискиот Залив извезувале околу 3,3 милиони барели рафинирани нафтени производи дневно, како и 1,5 милиони барели течен нафтен гас.
Поради нападите и ограничените извозни рути, рафинериите од почетокот на конфликтот ја намалиле преработката за повеќе од три милиони барели дневно.
Во други делови од светот, пак, рафинериските капацитети би можеле да се намалат поради недостиг на сурова нафта.
Поради откажување на бројни летови и проблеми со испораката на течен нафтен гас, светската побарувачка за нафта во март и април се очекува да биде околу еден милион барели дневно помала од претходните прогнози.
До 28 февруари, пред нападот врз Иран, IEA очекуваше глобалната побарувачка на крајот од првото тромесечје да достигне околу 103 милиони барели дневно.
Сега побарувачката е дополнително под притисок поради повисоките цени на нафтата и неизвесните економски изгледи во светот.
Според новите пресметки на агенцијата, глобалната потрошувачка на нафта оваа година ќе порасне за околу 640 илјади барели дневно, додека претходната прогноза беше раст од 850 илјади барели дневно.
