Помина само еден месец откако Австралија го донесе најдрастичниот закон во светот, со кој се забрануваат социјалните медиуми за лица под 16 години. Радикалниот потег, имплементиран преку Законот за измени и дополнувања на безбедноста на интернет, ги принуди платформите како Instagram, TikTok, YouTube и X (порано Twitter) да спроведат строга проверка на возраста. Со помош на биометриски методи како што се препознавање на лица, поставување лични документи или поврзување на банкарски податоци, законот го става товарот врз технолошките компании, а не врз родителите или децата. Доколку овие компании не ги почитуваат новите правила, казните би можеле да достигнат неверојатни 49,5 милиони австралиски долари (32 милиони долари).
Овој потег на австралиската влада има за цел да ги заштити младите луѓе од штетните ефекти на социјалните мрежи, заводливите алгоритми кои го уништуваат менталното здравје, го нарушуваат сонот и го зголемуваат стресот. Сепак, критичарите тврдат дека забраната ќе биде контрапродуктивна и дека тинејџерите ќе најдат начини да го заобиколат тоа. Дали ова е навистина последен удар врз социјалните медиуми или само почеток?
Слобода и фрустрација во еден пакет
За многу тинејџери, забраната за социјалните медиуми донесе чувство на ослободување какво што не можеа ни да замислат. Како што вели 14-годишната Ејми, таа сега се чувствува како да ѝ е симнат огромен товар од рамената, бидејќи повеќе не мора да одржува „совршен“ имиџ на Snapchat. Наместо тоа, таа сега оди на џогирање, се занимава со хоби и конечно има време за вистински разговори со своите пријатели. За неа, законот стана билет за нов свет, свет без стрес и товари.
Сепак, не се сите среќни поради оваа промена. Како што една социјална мрежа се исклучува, други брзо го преземаат просторот. Апликациите како Lemon8, Yope и Discord бележат огромни скокови во преземањата, додека VPN услугите се во подем. Многу тинејџери веќе пронајдоа начин да ја заобиколат оваа забрана. Сепак, австралиските власти брзо реагираат, а платформите како Lemon8 веќе се придржуваат кон новите правила. Дали ова е вистинска заштита или само „ас во ракавот“ за технолошките гиганти?
Дали овој закон ја уништува интернет слободата?
Компаниите не само што се согласија со новиот закон, туку се спротивставуваат и на неговото спроведување. Мета (Инстаграм) објави дека блокирал повеќе од 500.000 сметки на тинејџери, но исто така предупреди дека само проверката на возраста на социјалните мрежи не е доволна. Тинејџерите користат над 40 апликации неделно, од кои многу не се опфатени со забраната. Оваа „правна дупка“ може да им дозволи да продолжат да бидат изложени на штетна содржина, тврди Мета.
Редит, од друга страна, не само што го критикуваше законот, туку започна и правна битка против австралиската влада. Тие тврдат дека забраната сериозно ја нарушува слободата на говорот и им го одзема на младите правото на политички и социјални дискусии, што е клучен елемент на нивниот општествен и политички ангажман. Овој правен предизвик го поставува прашањето каде се повлекува границата помеѓу безбедноста и слободата на онлајн изразување.
Дали светот ќе го усвои австралискиот модел?
Додека Австралија го шокира светот, голем број други земји веќе размислуваат да го следат примерот. Во Велика Британија, премиерот Кир Стармер повика да се воведе забрана за социјалните медиуми и таму, загрижен за зголемувањето на времето што децата го поминуваат онлајн. И во Соединетите Американски Држави, 64% од регистрираните гласачи ја поддржуваат забраната на социјалните медиуми за тинејџерите, како и забраната на мобилните телефони во училиштата.
Австралија ја отвори Пандорината кутија и го постави прашањето, дали слободата на интернетот вреди за сите негативни последици што социјалните медиуми ги имаат врз менталното здравје на младите? И додека многу земји сега ја следат ситуацијата, јасно е дека овој контроверзен закон ќе влијае на глобалните политики за заштита на младите.
Шокантната иднина на дигиталниот свет за младите
Оваа забрана е само почеток. Каква иднина можеме да очекуваме за тинејџерите на интернет? Со оглед на брзината со која се менуваат технологиите и пристапите кон заштитата на младите, само прашање на време е кога другите земји ќе донесат слични закони. Дали социјалните мрежи ќе најдат нови начини да се „почитуваат“ законите или нивната природа целосно ќе се промени? И како ќе реагираат генерациите што пораснале со интернетот, ако им се одземе слободата на дигитална интеракција?
Австралија постави не само закон, туку и глобален предизвик. Бидејќи технологијата сè повеќе се наметнува во секојдневниот живот, ова може да биде моментот кога ќе мора да ги преиспитаме границите на слободата и безбедноста во дигиталниот свет. Дали ова би било ново поглавје во начинот на кој светот ги штити своите деца или почеток на целосна трансформација на интернетот каков што го знаеме?
