Политичката криза во САД се продлабочува по серијата контроверзни изјави на претседателот Доналд Трамп, кој во екот на тензиите со Иран предупреди дека „цела цивилизација може да исчезне“. Овие изјави, дадени во контекст на конфликтот околу Ормускиот теснец, предизвикаа жестоки реакции во американската политика и отворија сериозна дебата за неговата способност да ја извршува функцијата
Закани што ја запалија политичката сцена
Трамп постави ултиматум до Техеран да го отвори Ормускиот теснец, клучна рута низ која поминува околу една петтина од светската нафта, заканувајќи се со масовни напади врз инфраструктурата. Неговата реторика беше оценета како опасна и потенцијално спротивна на меѓународното право, особено по најавите за можни удари врз цивилни објекти.
Повици за смена – од демократи, но и од десницата
Ваквиот настап доведе до бран реакции во Конгресот на САД. Лидерот на демократското мнозинство во Сенатот, Чак Шумер, остро го критикуваше Трамп, оценувајќи дека неговите потези се опасни и неодговорни. Сличен став изрази и Хаким Џефрис, кој побара итна акција за запирање на конфликтот.
Но, она што особено го изненади Вашингтон е што критики почнаа да доаѓаат и од десничарски кругови и поранешни сојузници на претседателот. Меѓу нив се Ентони Скарамучи, како и медиумски личности како Алекс Џоунс, кои јавно го поставија прашањето дали Трамп е способен да управува со државата во вакви кризни услови.
Што значи 25-тиот амандман?
Во фокусот на дебатата се најде 25-тиот амандман на Уставот на САД, кој предвидува можност претседателот да биде сменет доколку не е способен да ја извршува функцијата. Процедурата бара потпретседателот Џеј Ди Венс и мнозинството од владата да констатираат неспособност на претседателот и да го известат Конгресот. Сепак, и покрај зголемениот политички притисок, нема индикации дека администрацијата е подготвена да го направи овој чекор.
Геополитичка криза со глобални последици
Целата ситуација се одвива во контекст на сериозна геополитичка криза на Блискиот Исток. Блокадата на Ормускиот теснец веќе предизвика раст на цените на енергенсите и нестабилност на глобалните пазари.
Заканите, воените операции и политичките тензии ја зголемуваат опасноста од поширок конфликт со далекусежни економски и безбедносни последици.
Иако активирањето на 25-тиот амандман во моментов изгледа малку веројатно, самите повици – кои доаѓаат од различни политички табори, покажуваат дека довербата во лидерството на Доналд Трамп е сериозно разнишана.
Прашањето повеќе не е само политичко, туку и институционално: дали системот ќе реагира доколку реториката и одлуките на претседателот продолжат да ја туркаат земјата кон нова ескалација.
